Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.3.82
vā+upasarjanasya
Aṣṭādhyāyī 6.3.82
Vṛtti Patañjali

upasarjanasya vāvacane sarvaprasaṅgaḥ aviśeṣāt .

upasarjanasya vāvacane sarvaprasaṅgaḥ .

sarvasya upasarjanasya sādeśaḥ prāpnoti .

asya api prāpnoti : sahayudhvā , sahakṛtvā .

kim kāraṇam .

aviśeṣāt .

na hi kaḥ cit viśeṣaḥ upādīyate evañjātīyakasya sādeśaḥ bhavati iti .

anupādīyamāne viśeṣe sarvaprasaṅgaḥ .

siddham tu bahuvrīhinirdeśāt .

siddham etat .

katham .

bahuvrīhinirdeśāt .

bahuvrīhinirdeśaḥ kartavyaḥ .

evam api sahayudhvapriyaḥ , sahakṛtvapriyaḥ iti atra prāpnoti .

bahuvrīhau yat uttarapadam iti evam vijñāsyate .

nanu etat api bahuvrīhau uttarapadam .

evam tarhi bahuvrīhau yat upasarjanam iti evam vijñāsyate .

bahuvrīhau ca yat upasarjanam bahuvrīhim prati ca yat upasarjanam .

saḥ tarhi bahuvrīhinirdeśaḥ kartavyaḥ .

na kartavyaḥ .

iha kaḥ cit pradhānānām eva samāsaḥ kaḥ cit upasarjanānām eva kaḥ cit pradhānopasarjanānām .

tat yaḥ upasarjanānām eva samāsaḥ tat upasarjanam .

atha vā akāraḥ matvarthīyaḥ .

tat yathā tundaḥ ghāṭaḥ iti .

atha vā matublopaḥ atra draṣṭavyaḥ .

tat yathā puṣyakāḥ eṣām te ime puṣyakāḥ .

kālakāḥ eṣām te ime kālakāḥ iti .