Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.3.61
iko hrasvo 'ṅyo gālavasya
Aṣṭādhyāyī 6.3.61
Vṛtti Patañjali

ikaḥ hrasvatvam uttarapadamātre .

ikaḥ hrasvatvam uttarapadamātre vaktavyam iha api yathā syāt , alābukarkandhudṛnbhuphalam iti .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

sarvānte hi lokavijñānam .

lokavijñānāt hi yat eva sarvāntam padam tasmin pūrvapadasya hrasvatvam syāt .

atha vā evam vigrahaḥ kariṣyate .

alābūḥ ca karkandhūḥ ca , alābukarkandhvau , alābukarkandhvau dṛnbhūḥ ca, alābukarkandhudṛnbhvaḥ , alābukarkandhudṛnbhūnām phalam alābukarkandhudṛnbhuphalam iti .

yadi evam dṛnbhvāḥ pūrvanipātaḥ prāpnoti .

rājadantādiṣu pāṭhaḥ kariṣyate .

atha vā evam vigrahaḥ kariṣyate .

dṛnbhvāḥ phalam dṛnbhuphalam , karkandhūḥ ca dṛnbhuphalam ca karkandhudṛnbhuphalam , alābūḥ ca karkandhudṛnbhuphalam ca alābukarkandhudṛnbhuphalam iti .

evam api phalena akṛtaḥ abhisambandhaḥ bhavati .

pratyekam phalaśabdaḥ parisamāpyate .

iyaṅuvaṅavyayapratiṣedhaḥ .

iyaṅuvaṅbhāinām avyayānām ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

śrīkulam , bhrūkulam , kāṇḍībhūtam vṛṣalakulam , kuḍyībhūtam vṛṣalakulam .

abhrūkaṃsādīnām iti vaktavyam .

bhrukuṃsaḥ , bhrukuṭiḥ .

aparaḥ āha : akāraḥ bhrūkaṃsādīnām iti vaktavyam .

bhrakuṃsaḥ , bhrakuṭiḥ .