Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.3.50
hṛdayasya hṛl lekha-yad-aṇ-lāseṣu
Aṣṭādhyāyī 6.3.50
Vṛtti Patañjali

yaṇgrahaṇam idam pratyayagrahaṇam .

tatra pratyayagrahaṇe yasmāt saḥ tadādeḥ grahaṇam bhavati iti yadaṇante prāpnoti .

yadaṇgrahaṇe rūpagrahaṇam lekhagrahaṇāt .

yadaṇgrahaṇe rūpagrahaṇam draṣṭavyam .

kutaḥ .

lekhagrahaṇāt .

yat ayam lekhagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ na yadaṇante bhavati iti .

aparaḥ āha : atyalpam idam ucyate .

sarvatra eva uttarapadādhikāre pratyayagrahaṇe rūpagrahaṇam draṣṭavyam .

kutaḥ .

lekhagrahaṇāt eva .

kim prayojanam .

kumārī gauritarā .

ghādiṣu nadyāḥ hrasvaḥ bhavati iti hrasvatvam prasajyeta .

yadi etat jñāpyate khiti anavyayasya iti khiti eva anantarasya anavyayasya hrasvatvam prāpnoti .

khiti anantaraḥ hrasvabhāvī na asti iti kṛtvā khidante bhaviṣyati .

nanu ca ayam asti stanandhayaḥ iti .

atra api śapā vyavadhānam .

ekādeśe kṛte na asti vyavadhānam .

ekādeśaḥ pūrvavidhau sthānivat bhavati iti sthānivadbhāvāt vyavadhānam eva .

atha vā etat jñāpayati ācāryaḥ khiti anantarasya na bhavati iti yat ayam anavyayasya iti pratiṣedham śāsti .

na hi khiti anantaram avyayam asti .