Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.3.35
tasil-ādiṣv ā kṛtvasucaḥ
Aṣṭādhyāyī 6.3.35
Vṛtti Patañjali

iha ke cit tasilādayaḥ ā kṛtvasucaḥ paṭhyante yeṣu puṃvadbhāvaḥ na iṣyate ke cit ca anyatra paṭhyante yeṣu puṃvadbhāvaḥ iṣyate .

tatra kim nyāyyam .

parigaṇanam kartavyam .

tasilādī tratasau .

tratasau tasilādī draṣṭavyau .

tasyām śālāyām vasati .

tatra vasati .

tasyāḥ , tataḥ , yasyām , yatra, yasyāḥ , yataḥ .

taratamapau .

taratamapau tasilādī draṣṭavyau .

darśanīyatarā darśanīyatamā .

caraḍjātīyarau .

caraḍjātīyarau tasilādī draṣṭavyau .

paṭucarī , paṭujātīyā .

kalpabdeśīyarau .

kalpabdeśīyarau tasilādī draṣṭavyau .

darśanīyakalpā , darśanīyadeśīyā .

rūpappāśapau .

rūpappāśapau tasilādī draṣṭavyau .

darśanīyarūpā , darśanīyapāśā .

thamthālau .

thamthālau tasilādī draṣṭavyau .

kayā ākṛtyā katham , yayā yathā .

dārhilau .

dārhilau tasilādī draṣṭavyau .

tasyām velāyām , tadā , tarhi .

tilthyanau .

tilthyanau tasilādī draṣṭavyau .

vṛkī vṛkatiḥ , ajathyā yūthiḥ .

śasi bahvalpārthasya .

śasi bahvalpārthasya puṃvadbhāvaḥ vaktavyaḥ .

bahvībhyaḥ dehi .

bahuśaḥ dehi .

alpaśaḥ .

tvataloḥ guṇavacanasya .

tvataloḥ guṇavacanasya puṃvadbhāvaḥ vaktavyaḥ .

paṭvyāḥ bhāvaḥ paṭutvam , paṭutā .

guṇavacanasya iti kimartham .

kaṭhyāḥ bhāvaḥ kaṭhītvam , kaṭhītā .

bhasya aḍhe taddhite .

bhasya aḍhe taddhite puṃvadbhāvaḥ vaktavyaḥ .

hastinīnām samūhaḥ hāstikam .

aḍhe iti kimartham .

śyaineyaḥ , rauhiṇeyaḥ .

yadi aḍhe iti ucyate , agnāyī devatā asya , āgneyaḥ sthālīpākaḥ , atra na prāpnoti .

iha ca prāpnoti , kauṇḍinyaḥ , sāpatnaḥ iti .

yadi punaḥ anapatye iti ucyeta .

na evam śakyam .

iha hi na syāt .

gārgyāyaṇyāḥ apatyam māṇavakaḥ gārgaḥ jālmaḥ .

astu tarhi aḍhe iti eva .

katham kauṇḍinyaḥ , sāpatnaḥ iti .

kauṇḍinye nipātanāt siddham .

kim nipātanam .

āgastyakauṇḍinyayoḥ iti .

sāpatnaśabdaḥ prakṛtayataram .

[R 613: sāpatnaḥ prakṛtyantatatvāt .

sāpatnaśabdaḥ prakṛtayataram asti .] katham agnāyī devatā asya sthālīpākasya , āgneyaḥ sthālīpākaḥ iti .

astu tarhi anapatye iti .

katham gārgaḥ jālmaḥ .

gārgāgneyau na saṃvadete .

kartavyaḥ atra yatnaḥ .

ṭhakchasoḥ ca .

ṭhakchasoḥ ca puṃvadbhāvaḥ vaktavyaḥ .

bhavatyāḥ chātrāḥ , bhāvatkāḥ , bhavadīyāḥ .

ṭhaggrahaṇam kimartham na ike kṛte ajādau iti .

na evam śakyam .

ajādilakṣaṇe hi māthitikādivat prasaṅgaḥ .

ajādilakṣaṇe hi māthikādivat prasajyeta .

tat yatha mathitam paṇyam asya māthitikaḥ iti akāralope kṛte tāntāt iti kādeśaḥ na bhavati evam iha api na syāt .