kim idam dvitribhyām mūrdhani akārāntagrahaṇam āhosvit nakārāntagrahaṇam .
kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
dvitribhyām mūrdhani akārāntagrahaṇam cet nakārāntasya upasaṅkhyānam .
dvitribhyām mūrdhani akārāntagrahaṇam cet nakārāntasya upasaṅkhyānam kartavyam .
dvimūrdhā trimūrdhā .
astu tarhi nakārāntagrahaṇam .
nakārānte akārāntasya .
nakārānte akārāntasya upasaṅkhyānam kartavyam .
dvimūrdhaḥ , trimūrdhaḥ .
udāttalopāt siddham .
astu tarhi nakārāntagrahaṇam .
antodāttatve kṛte lopaḥ udāttanivṛttisvareṇa siddham .
idam iha sampradhāryam .
antodāttatvam kriyatām lopaḥ iti kim atra kartavyam .
paratvāt lopaḥ .
evam tarhi idam iha sampradhāryam .
antodāttatvam kriyatām samāsāntaḥ iti kim atra kartavyam .
paratvāt antodāttatvam .
nityaḥ samāsāntaḥ .
kṛte api antodāttatve prāpnoti akṛte api .
antodāttatvam api nityam .
kṛte api samāsānte prāpnoti akṛte api .
anityam antodāttatvam .
na hi kṛte samāsānte prāpnoti .
paratvāt lopena bhavitavyam .
yasya ca lakṣaṇāntareṇa nimittam vihanyate na tat anityam .
na ca samāsāntaḥ eva antodāttatvasya nimittam hanti .
avaśyam lakṣaṇāntaram lopaḥ pratīkṣyaḥ .
ubhayoḥ nityayoḥ paratvāt antodāttatvam .
antodāttatve kṛte samāsāntaḥ , ṭilopaḥ .
ṭilope kṛte udāttanivṛttisvareṇa siddham .
yuktam punaḥ idam vicārayitum .
nan u anena asandigdhena nakārāntasya grahaṇena bhavitavyam yāvatā mūrdhasu iti ucyate .
yadi hi akārāntasya grahaṇam syāt mūrdheṣu iti brūyāt .
sā eṣā samāsāntārthā vicāraṇā .
evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ .
vibhāṣā samāsāntaḥ bhavati iti .