Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.2.11
sa-dṛśa-pratirūpayoḥ sādṛśye
Aṣṭādhyāyī 6.2.11
Vṛtti Patañjali

sadṛśagrahaṇam anarthakam tṛtīyāsamāsavacanāt .

sadṛśagrahaṇam anarthakam .

kim kāraṇam .

tṛtīyāsamāsavacanāt .

sadṛśaśabdena tṛtīyāsamāsaḥ ucyate .

tatra tṛtīyāpūrvapadam prakṛtisvaram bhavati iti eva siddham .

ṣaṣṭhyartham tarhi idam vaktavyam .

pituḥ sadṛśaḥ pitṛsadṛśaḥ iti .

ṣaṣṭhyartham iti cet tṛtīyāsamāsavacanānarthakyam .

ṣaṣṭhyartham iti cet tṛtīyāsamāsavacanam anarthakam syāt .

kim kāraṇam .

iha asmābhiḥ traiśabdyam sādhyam .

pitrā sadṛśaḥ pituḥ sadṛśaḥ pitṛsadṛśaḥ iti .

tatra dvayoḥ śabdayoḥ samānārthayoḥ ekena vigrahaḥ apareṇa samāsaḥ bhaviṣyati aviravikanyāyena .

tat yathā aveḥ māṃsam iti vigṛhya avikaśabdāt utpattiḥ bhavati , āvikam iti evam pituḥ sadṛśaḥ iti vigṛhya pitṛsadṛśaḥ iti bhaviṣyati pitrā sadṛśaḥ iti vigṛhya vākyam eva .

avaśyam tṛtīyāsamāsaḥ vaktavyaḥ yatra ṣaṣṭhyarthaḥ na asti tadartham .

bhojanasadṛśaḥ , adhayayanasadṛśaḥ iti .

yadi tarhi tasya nibandhanam asti tat eva vaktavyam idam na vaktavyam .

idam api avaśyam vaktavyam yatra ṣaṣṭhī śrūyate tadartham .

dāsyāḥsadṛśaḥ , vṛṣalyāḥsadṛśaḥ iti .