Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.1.191.2
sarvasya supi
Aṣṭādhyāyī 6.1.191
Vṛtti Patañjali

bhyādigrahaṇam kimartham .

iha mā bhūt .

dadāti dadhāti .

na etat asti prayojanam .

abhyastasvaraḥ atra bādhakaḥ bhaviṣyati .

antataḥ ubhayam syāt .

anavakāśāḥ khalu api vidhayaḥ bādhakāḥ bhavanti sāvakāśaḥ ca abhyastasvaraḥ .

kaḥ avakāśaḥ .

mimīte .

atha pratyayagrahaṇam kimartham .

pratyayāt pūrvasya udāttatvam yathā syāt .

āṭaḥ pūrvasya mā bhūt iti .

bibhayāni .

na ca eva asti viśeṣaḥ pratyayāt vā pūrvasya udāttatve sati āṭaḥ vā .

api ca pidbhaktaḥ pidgrahaṇena grāhiṣyate .

idam tarhi prayojanam .

pratyayāt pūrvasya udāttatvam yathā syāt .

āṭaḥ eva mā bhūt iti .

etat api na asti prayojanam .

pidbhaktaḥ pidgrahaṇena grāhiṣyate .

evam tarhi siddhe sati yat pratyayagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ svaravidhau saṅghātaḥ kāryī bhavati iti .

kim etasya jñāpane prayojanam .

citsvarāt tāsyādibhyaḥ anudāttatvam vipratiṣedhena iti uktam .

tat upapannam bhavati .

atha pūrvagrahaṇam kimartham na tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti pūrvasya eva bhaviṣyati .

evam tarhi siddhe sati yat pūrvagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ svaravidhau saptamyaḥ tadantasaptamyaḥ bhavanti iti .

kim etasya jñāpane prayojanam .

upottamam riti ridantasya .

caṅi anyatarasyām caṅantasya .

yadi etat jñāpyate caturaḥ śasi iti śasantasya api prāpnoti .

śasgrahaṇasāmarthyāt na bhaviṣyati .

itarathā hi tatra eva ayam brūyāt ūḍidampadādyappumraidyubhyaḥ caturbhyaḥ ca iti .

atha pidgrahaṇam kimartham .

iha mā bhūt .

jāgrati. na etat asti prayojanam .

bhavati eva atra pūrveṇa .

idam tarhi prayojanam daridrati .

ākāreṇa vyavahitatvāt na bhaviṣyati .

lope kṛte na asti vyavadhānam .

sthānivadbhāvād vyavadhānam eva .

pratiṣidhyate atra sthānivadbhāvaḥ svarasandhim prati na sthānivat iti .