Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.1.186.1
tāsy-anudāten-ṅid-ad-upadeśāl la-sārvadhātukam anudāttam ahnviṅoḥ
Aṣṭādhyāyī 6.1.186
Vṛtti Patañjali

adupadeśāt iti kim idam vijñāyate .

akāraḥ yaḥ upadeśaḥ iti āhosvit akārāntam yat upadeśaḥ iti .

kim ca ataḥ .

yadi vijñāyate akāraḥ yaḥ upadeśaḥ iti hataḥ , hathaḥ iti atra api prāpnoti .

atha vijñāyate akārāntam yat upadeśaḥ iti na doṣaḥ bhavati .

nanu ca akārāntam yat upadeśaḥ iti vijñāyamāne api atra api prāpnoti .

etat api hi vyapadeśivadbhāvena akārāntam bhavati upadeśe .

arthavatā vyapadeśivadbhāvaḥ .

yadi tarhi akārāntam yat upadeśaḥ iti vijñāyate mā hi dhukṣātām , mā hi dhuṣāthām atra api prāpnoti .

astu .

anudāttatve kṛte lope udāttanivṛttisvareṇa siddham .

na sidhyati .

idam iha sampradhāryam .

adnudāttatvam kriyatām lopaḥ iti kim atra kartavyam .

paratvāt lopaḥ .

evam tarhi idam adya lasārvadhādukānudāttatvam pratyayasvarasya apavādaḥ .

na ca apavādaviṣaye utsargaḥ abhiniviśate .

pūrvam hi apavādāḥ abhiniviśante paścāt utsargāḥ .

prakalpya vā apavādaviṣayam tataḥ utasrgaḥ abhiniviśate .

tat na tāvat atra kadā cit pratyayasvaraḥ bhavati .

apavādaviṣayam lasārvadhātukānudāttatvam pratīkṣate .

tatra ānudāttatvam kriyatām lopaḥ iti kim atra kartavyam .

paratvāt lopaḥ .

yadi api paratvāt lopaḥ saḥ asau avidyamānodātte anudātte udāttaḥ lupyate .