satiśiṣṭasvarabalīyastvam ca .
satiśiṣṭasvaraḥ balīyān bhavati iti vaktavyam .
tat ca anekapratyayasamāsārtham .
tat ca avaśyam satiśiṣṭasvarabalīyastvam vaktavyam .
kim prayojanam .
anekapratyayārtham anekasamāsārtham ca .
anekapratyayārtham tāvat .
aupagavaḥ .
prakṛtisvaram aṇsvaraḥ bādhate .
aupagavatvam .
tvasvaraḥ aṇsvaram bādhate .
aupagavatvakam .
tvasvaram kasvaraḥ bādhate .
anekasamāsārtham .
rājapuruṣaḥ , rājapuruṣaputraḥ , rājapuruṣaputrapuruṣaḥ .
yadi satiśiṣṭasvarabalīyastvam ucyate syādisvaraḥ sārvadhātukasvaram bādheta .
sunutaḥ , cinutaḥ .
syādisvarāprasaṅgaḥ ca tāseḥ parasya anudāttavacanāt .
syādisvarasya ca aprasaṅgaḥ .
kutaḥ .
tāseḥ parasya anudāttavacanāt .
yat ayam tāseḥ parasya lasārvadhātukasya anudāttatvam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ satiśiṣṭaḥ api vikaraṇasvaraḥ lasārvadhātukasvaram na bādhate .
śāstraparavipratiṣedhāniyamāt vā śabdavipratiṣedhāt siddham .
atha vā śāstraparavipratiṣedhe na sarvam iṣṭam saṅgṛhītam bhavati iti kṛtvā śabdavipratiṣedhaḥ vijñāsyate .
yadi śabdavipratiṣedhaḥ bhavati kāmyādayaḥ citaḥ kartavyāḥ .
putrakāmyati , gopāyati , ṛtīyate .
śabdavipratiṣedhaḥ nāma bhavati yatra ubhayoḥ yugapatprasaṅgaḥ na ca kāmyādiṣu yugapatprasaṅgaḥ .
vibhaktisvarāt nañsvaraḥ balīyān .
vibhaktisvarāt nañsvaraḥ balīyān iti vaktavyam .
vibhaktisvarasya avakāśaḥ .
tisraḥ tiṣṭhanti .
nañsvarasya avakāśaḥ .
abrāhmaṇaḥ , avṛṣalaḥ .
iha ubhayam prāpnoti .
atisraḥ .
nañsvaraḥ bhavati .
vibhaktinimittasvarāt ca .
vibhaktinimittasvarāt ca nañsvaraḥ balīyān iti vaktavyam .
vibhaktinimittasvarasya avakāśaḥ .
catvāraḥ , anaḍvāhaḥ .
nañsvarasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti .
acatvāraḥ .
ananaḍvāhaḥ .
yat ca upapadam kṛti nañ .
yat ca upapadam kṛti nañ tasya svaraḥ balīyān iti vaktavyam .
akaraṇiḥ hi te vṛṣala .
sahanirdiṣṭasya ca .
sahanirdiṣṭasya ca nañaḥ svaraḥ balīyān iti vaktavyam .
avyathī .