Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.1.127.1
iko 'savarṇe śākalyasya hrasvaś ca
Aṣṭādhyāyī 6.1.127
Vṛtti Patañjali

kimarthaḥ cakāraḥ .

prakṛtyā iti etat anukṛṣyate .

kim prayojanam .

svarasandhiḥ mā bhūt iti .

na etat asti prayojanam .

hrasvavacanasārmarthyāt na bhaviṣyati .

bhavet dīrghāṇām hrasvavacanasārmarthyāt svarasandhiḥ na syāt .

hrasvānām tu khalu svarasandhiḥ prāpnoti .

hrasvānām api hrasvavacanasāmarthyān svarasandhiḥ na bhaviṣyati .

na hrasvānām hrasvāḥ prāpnuvanti .

na hi bhuktavān punaḥ bhuṅkte .

na ca kṛtaśmaśruḥ punaḥ śmaśrūni kārayati .

nanu ca punaḥpravṛttiḥ api dṛṣṭā .

bhuktavān ca punaḥ bhuṅkte kṛtaśmaśruḥ ca punaḥ śmaśrūni kārayati .

sāmarthyāt tatra punaḥpravṛttiḥ bhavati bhojanaviśeṣāt śilpiviśeṣāt vā .

hrasvāṇām punaḥ hrasvavacane na kim cit prayojanam asti .

akṛtakāri khalu api śāstram agnivat .

tat yathā agniḥ yad adagdham tat dahati .

hrasvāṇām api hrasvavacane etat prayojanam svarasandhiḥ mā bhūt iti .

kṛtakāri khalu api śāstram parjanyavat .

tat yathā parjanyaḥ yāvat ūnam pūrṇam ca sarvam abhivarṣayati .

idam tarhi prayojanam .

plutapragṛhyāḥ anukṛṣyante .

ikaḥ asavarṇe śākalyasya hrasvaḥ ca plutaprgṛhyāḥ ca prakṛtyā .

nityagrahaṇasya api etat prayojanam uktam .

anyatarat śakyam akartum .