dhātugrahaṇam kimartham .
iha mā bhūt : ṣoḍan , ṣaṇḍaḥ , ṣoḍikaḥ .
atha ādigrahaṇam kimartham .
iha mā bhūt : peṣṭā peṣṭum .
na etat asti prayojanam .
astu atra satvam .
satve kṛte iṇaḥ uttarasya ādeśasakārasya iti ṣatvam bhaviṣyati .
idam tarhi : laṣitā laṣitum .
idam ca api udārharaṇam : peṣṭā peṣṭum .
nanu ca uktam astu atra satvam .
satve kṛte iṇaḥ uttarasya ādeśasakārasya iti ṣatvam bhaviṣyati iti .
na evam śakyam .
iha hi pekṣyati iti ṣatvasya asiddhatvāt ṣaḍhoḥ kaḥ si iti katvam na syāt .
sādeśe subdhātuṣṭhivuṣvaṣkatīnām pratiṣedhaḥ .
sādeśe subdhātuṣṭhivuṣvaṣkatīnām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
subdhātu : ṣoḍīyati ṣaṇḍīyati .
ṣṭhivu : ṣṭhīvati .
ṣvaṣk : ṣvaṣkate .
subdhātūnām tāvat na vaktavyaḥ .
upadeśe iti vartate uddeśaḥ ca prātipadikānām na upadeśaḥ .
yadi evam na arthaḥ dhātugrahaṇena .
kasmāt na bhavati ṣoḍan , ṣaṇḍaḥ , ṣoḍikaḥ iti .
upadeśe iti vartate uddeśaḥ ca prātipadikānām na upadeśaḥ .
ṣṭhiveḥ api dvitīyaḥ varṇaḥ ṭhakāraḥ .
yadi ṭhakāraḥ teṣṭhīvyate iti na sidhyati .
evam tarhi thakāraḥ .
yadi thakāraḥ ṭuṣṭhyūṣati ṭeṣṭhīvyatie iti na sidhyati .
evam tarhi dvau imau ṣṭhivū .
akasya dvitīyaḥ varṇaḥ ṭhakāraḥ aparasya thakāraḥ .
yasya thakāraḥ tasya satvam prāpnoti .
evam tarhi dvau imau dviṣakārau ṣṭhivuṣvaṣkatī .
kim kṛtam bhavati .
pūrvasya satve kṛte pareṇa sannipāte ṣṭutvam bhaviṣyati .
na evam śakyam .
iha hi śvaliṭ ṣṭhīvati madhuliṭ ṣvaṣkate ṣṭutvasya asiddhatvāt ḍaḥ si dhuṭ iti dhuṭ prasajyeta .
evam tarhi yakārādī dviṣakārau ṣṭhivuṣvaṣkatī .
kim yakāraḥ na śrūyate .
luptanirdiṣṭaḥ yakāraḥ .
atha kimartham ṣakāram upadiśya tasya sakāraḥ ādeśaḥ kriyate na sakāraḥ eva upadiśyeta .
laghvartham iti āha .
katham .
aviśeṣeṇa ayam ṣakāram upadiśya sakāram ādeśam uktvā laghunā upāyena ṣatvam nirvartayati ādeśapratyayayoḥ iti .
itarathā hi yeṣām ṣatvam iṣyate teṣām tatra grahaṇam kartavyam syāt .
ke punaḥ ṣopadeśāḥ dhātavaḥ .
paṭhitavyāḥ .
kaḥ atra bhavataḥ puruṣakāraḥ .
yadi antareṇa pāṭham kim cit śakyate vaktum tat ucyatām .
antareṇa api pāṭham kim cit śakyate vaktum .
katham .
ajdantyaparāḥ sādayaḥ ṣopadeśāḥ smiṅsvadisvidisvañjisvapayaḥ ca sṛpisṛjistṛstyāsekṛsṛvarjam .