mīnātyādīnām āttve upadeśavacanam pratyayavidhyartham .
mīnātyādīnām āttve upadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ .
upadeśāvasthāyām āttvam bhavati iti vaktavyam .
kim prayojanam .
pratyayavidhyartham .
upadeśāvasthāyām āttve kṛte iṣṭaḥ pratyayavidhiḥ yathā syāt .
ke punaḥ pratyayāḥ upadeśivadbhāvam prayojayanti .
kāḥ .
kāḥ tāvat na prayojayanti .
kim kāraṇam .
ecaḥ iti ucyate na ca keṣu ec asti .
ṇaghañyujvidhayaḥ tarhi prayojayanti .
ṇa .
avadāyaḥ .
ātaḥ iti ṇaḥ siddhaḥ bhavati .
ghañ .
avadāyaḥ vartate .
ātaḥ iti ghañ siddhaḥ bhavati .
kim ca bho ātaḥ iti bhañ ucyate .
na khalu api ātaḥ iti ucyate ātaḥ tu vijñāyate .
katham .
aviśeṣeṇa ghañ utsargaḥ .
tasya ivarṇāntāt uvarṇāntāt ca ajapau apavādau .
tatra upadeśāvasthāyām āttve kṛte apavādasya nimittam na asti iti kṛtvā utsargeṇa ghañ siddhaḥ bhavati .
evam ca kṛtvā na ca ātaḥ iti ucyate ātaḥ tu vijñāyate .
yuc .
īṣadavadānam svavadānam .
ātaḥ iti yuc siddhaḥ bhavati .
idam vipratiṣiddham ecaḥ upadeśaḥ iti .
yadi ecaḥ na upadeśe atha upadeśe na ecaḥ .
ecaḥ ca upadeśe ca iti vipratiṣiddham .
na etat vipratiṣiddham .
āha ayam ecaḥ upadeśe iti .
yadi ecaḥ na upadeśe atha upadeśa na ecaḥ .
te vayam viṣayam vijñāsyāmaḥ .
ejviṣaye iti .
tat tarhi upadeśagrahaṇam kartavyam .
na kartavyam .
prakṛtam anuvartate .
kva prakṛtam .
āt ecaḥ upadeśe iti .
tat vai prakṛtiviśeṣaṇam viṣayaviśeṣaṇena ca iha arthaḥ .
na ca anyārtham prakṛtam anyārtham bhavati .
na khalu api anyat prakṛtam anuvartanāt anyat bhavati .
na hi godhā sarpantī sarpaṇāt ahiḥ bhavati .
yat tāvat ucyate na ca anyārtham prakṛtam anyārtham bhavati iti anyārtham api prakṛtam anyārtham bhavati ṭat yathā .
śālyartham kulyāḥ praṇīyante tābhyaḥ ca pāṇīyam pīyate upaśpṛśyate ca śālayaḥ ca bhāvyante .
yat api ucyate na khalu api anyat prakṛtam anuvartanāt anyat bhavati .
na hi godhā sarpantī sarpaṇāt ahiḥ bhavati iti .
bhavet dravyeṣu etat evam syāt .
śabdaḥ tu khalu yena yena viśeṣeṇa abhisambadhyate tasya tasya viśeṣakaḥ bhavati .
tat yatha gauḥ śuklaḥ aśvaḥ ca .
śuklaḥ iti gamyate .