śeṣāt iti ucyate .
kaḥ śeṣaḥ nāma .
yābhyaḥ prakṛtibhyaḥ samāsāntaḥ ni vidhīyate saḥ śeṣaḥ .
kimartham punaḥ śeṣagrahaṇam kriyate .
yābhyaḥ prakṛtibhyaḥ samāsāntaḥ vidhīyate tābhyaḥ mā bhūt iti .
na etat asti prayojanam .
ye pratipadam vidhīyante te tatra bādhakāḥ bhaviṣyanti .
anavakāśāḥ hi vidhayaḥ bādhakāḥ bhavanti sāvakāśāḥ ca samāsāntāḥ .
kaḥ avakāśaḥ .
vibhāṣā kap .
yadā na kap saḥ avakāśaḥ .
kapaḥ prasaṅge ubhayam prāpnoti .
paratvāt kap prāpnoti .
tasmāt śeṣagrahaṇam kartavyam .
kim punaḥ idam śeṣagrahaṇam kabapekṣam yasmāt bahuvrīheḥ kap iti āhosvit samāsāntāpekṣam yasmāt bahuvrīheḥ samāsāntaḥ na vihitaḥ iti .
kim ca ataḥ .
yadi vijñāyate kabapekṣam anṛcaḥ bahvṛcaḥ iti atra api prāpnoti .
atha samāsāntāpekṣam anṛkkam bahvṛkkam sūktam iti na sidhyati .
astu kabapekṣam .
katham anṛcaḥ bahvṛcaḥ iti .
viśeṣe etat vaktavyam .
anṛcaḥ māṇave bahvṛcaḥ caraṇaśākhāyām iti .
idam tarhi ūdhasaḥ anaṅi strīgrahaṇam coditam .
tasmin kriyamāṇe api prāpnoti .
evam tarhi na eva kabapekṣam śeṣagrahaṇam na api samāsāntāpekṣam .
kim tarhi anantaraḥ yaḥ bahuvrīhyadhikāraḥ saḥ apekṣyate .
anantare bahuvrīhyadhikāre yasmāt bahuvrīheḥ samāsāntaḥ na vihitaḥ iti .
katham anṛcaḥ bahvṛcaḥ iti .
vaktavyam eva anṛcaḥ māṇave bahvṛcaḥ caraṇaśākhāyām iti .