Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 5 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 5.4.19
ekasya sakṛc ca
Aṣṭādhyāyī 5.4.19
Vṛtti Patañjali

sakṛdādeśe abhyāvṛttigrahaṇam nivartyam .

kim prayojanam .

punaḥ punaḥ āvṛttiḥ abhyāvṛttiḥ .

na ca ekasya punaḥ punaḥ āvṛttiḥ bhavati .

atha kriyāgrahaṇam anuvartate āhosvit na .

kim ca arthaḥ anuvṛttyā .

bāḍham arthaḥ .

iha mā bhūt : ekaḥ bhuṅkte iti .

atha anuvartamāne api kriyāgrahaṇe iha kasmāt na bhavati .

ekaḥ pākaḥ iti .

pūrvayoḥ ca yogayoḥ kasmāt na bhavati .

dvau pākau. trayaḥ pākāḥ .

catvāraḥ pākāḥ .

pañca pākāḥ .

daśa pākāḥ iti .

na etat kriyāgaṇanam .

kim tarhi .

dravyagaṇanam etat .

katham .

kṛdabhihitaḥ bhāvaḥ dravyavat bhavati iti .

iha api tarhi dravyagaṇanāt na prāpnoti .

sakṛt bhuktvā .

sakṛt bhoktum iti .

pūrvayoḥ ca yogayoḥ dviḥ bhuktvā dviḥ boktum triḥ bhuktvā triḥ bhoktum pañcakṛtvā bhuktvā pañcakṛtvā bhoktum daśakṛtvā bhuktvā daśakṛtvā bhoktum iti dravyagaṇanān na prāpnoti .

yadi khalu api punaḥ punaḥ āvṛttiḥ abhyāvṛttiḥ dviḥ āvṛtte sakṛt iti syāt triḥ āvṛtte dviḥ iti .

evam tarhi anuvartate abhyāvṛttigrahaṇam na tu punaḥ punaḥ āvṛttiḥ abhyāvṛttiḥ .

kim tarhi abhimukḥī pravṛttiḥ abhyāvṛttiḥ .

pūrvā ca pare prati abhimukḥī pare ca pūrvām prati abhimukhyau .

yat api ucyate anuvartamāne api kriyāgrahaṇe iha kasmāt na bhavati .

ekaḥ pākaḥ iti .

pūrvayoḥ ca yogayoḥ kasmāt na bhavati .

dvau pākau. trayaḥ pākāḥ .

catvāraḥ pākāḥ .

pañca pākāḥ .

daśa pākāḥ iti parihṛtam etat .

na etat kriyāgaṇanam .

kim tarhi .

dravyagaṇanam etat .

katham .

kṛdabhihitaḥ bhāvaḥ dravyavat bhavati iti .

nanu ca uktam iha api tarhi dravyagaṇanāt na prāpnoti .

sakṛt bhuktvā .

sakṛt bhoktum iti .

pūrvayoḥ ca yogayoḥ dviḥ bhuktvā dviḥ boktum triḥ bhuktvā triḥ bhoktum pañcakṛtvā bhuktvā pañcakṛtvā bhoktum daśakṛtvā bhuktvā daśakṛtvā bhoktum iti dravyagaṇanān na prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

kriyāgaṇanāt bhaviṣyati .

katham .

kṛdabhihitaḥ bhāvaḥ dravyavat api kriyāvat api bhavati .