Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 5 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 5.3.7, 10
pañcamyās tasil
saptamyās tral
Aṣṭādhyāyī 5.3.7, 10
Vṛtti Patañjali

idam vicāryate : ime tasilādayaḥ vibhaktyādeśaḥ vā syuḥ pare vā iti .

katham ca ādeśaḥ syuḥ katham vā pare .

yadi pañcamyāḥ saptamyāḥ iti ṣaṣṭhī tadā ādeśāḥ .

atha pañcamī tataḥ pare .

kutaḥ sandehaḥ .

samānaḥ nirdeśaḥ .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

tasilādayaḥ vibhaktyādeśāḥ cet subluksvaraguṇadīrghaittvauttvasmāyādividhipratiṣedhaḥ .

tasilādayaḥ vibhaktyādeśāḥ cet subluksvaraguṇadīrghaittvauttvasmāyādividhipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

subluk .

tatastyaḥ .

yatastyaḥ .

tatratyaḥ .

yatratyaḥ .

supaḥ dhātuprātipadikayoḥ iti subluk prāpnoti .

subluk .

svara .

yadā .

tadā .

anudāttau suppitau iti eṣaḥ svaraḥ prāpnoti .

svara .

guṇa .

kasmāt .

kutaḥ .

gheḥ ṅiti iti guṇaḥ prāpnoti .

guṇa .

dīrgha .

tasmin .

tarhi .

ataḥ dīrghaḥ yañi supi ca iti dīrghatvam prāpnoti .

dīrgha .

ettva. teṣu .

tatra .

bahuvacane jhali et iti ettvam prāpnoti .

ettva .

auttva .

kasmin .

kutra .

idudbhyām aut at ca gheḥ iti auttvam prāpnoti .

auttva .

smāyādividhiḥ .

tasmāt .

tataḥ .

tasmin .

tatra .

ṅasiṅyoḥ smātsminau it smādayaḥ prāpnuvanti .

pañcamīnirdeśāt siddham .

santu pare .

yadi pare samānaśabdānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

tasmāt tasyati .

yasmāt tasyati .

pañcamyantasya taseḥ tasil bhavati iti tasil prāpnoti .

anādeśe svārthavijñānāt samānaśabdāpratiṣedhaḥ .

anādeśe svārthavijñānāt samānaśabdāpratiṣedhaḥ .

anarthakaḥ pratiṣedhaḥ apratiṣedhaḥ .

tasil kasmāt na bhavati .

svārthavijñānāt .

pañcamyantāt parasya taseḥ svārthe vartamānasya tasilā bhavitavyam .

na ca atra pañcamyantāt paraḥ tasiḥ svārthe vartate .