Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 5 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 5.3.5.1
etado 'ś
Aṣṭādhyāyī 5.3.5
Vṛtti Patañjali

kva ayam nakāraḥ śrūyate .

na kva cit śrūyate .

lopaḥ asya bhavati nalopaḥ prātipadikāntasya iti .

yadi na kva cit śrūyate kimartham uccāryate .

anekālśit sarvasya iti sarvādeśaḥ yathā syāt .

kriyamāṇe api nakāre sarvādeśaḥ na prāpnoti .

kim kāraṇam .

nalope kṛte ekāltvāt .

idam iha sampradhāryam .

nalopaḥ kriyatām sarvādeśaḥ iti .

kim atra kartavyam .

paratvāt nalopaḥ .

asiddhaḥ nalopaḥ .

tasya asiddhatvāt sarvādeśaḥ bhavati .

parigaṇiteṣu kāryeṣu nalopaḥ asiddhaḥ na ca idam tatra parigaṇyate .

evam tarhi ānupūrvyā siddham etat .

na akṛte sarvādeśe prātipadikasañjñā prāpnoti na ca akṛtāyām prātipadikasañjñāyām nalopaḥ prāpnoti .

tat ānupūrvyā siddham .

na etat asti prayojanam .

alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti iti akārasya akāravacane prayojanam na asti iti kṛtvā antareṇa nakāram sarvādeśaḥ bhaviṣyati .

asti anyat akārasya akāravacane prayojanam .

kim .

ye anye akārādeśāḥ prāpnuvanti tadbādhanārtham .

tat yathā maḥ rāji samaḥ kvau iti makārasya makāravacanasāmarthyāt anusvārādayaḥ na bhavanti .

tasmāt nakāraḥ kartavyaḥ .

na kartavyaḥ .

kriyate nyāse eva .praśliṣṭanirdeśaḥ ayam a a a iti .

saḥ anekālśit sarvasya iti sarvādeśaḥ bhaviṣyati .