Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 5 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 5.2.135
puṣkara-ādibhyo deśe
Aṣṭādhyāyī 5.2.135
Vṛtti Patañjali

iniprakaraṇe balāt bāhūrupūrvapadāt upasaṅkhyānam .

iniprakaraṇe balāt bāhūrupūrvapadāt upasaṅkhyānam kartavyam .

bāhubalī .

ūrubalī .

sarvādeḥ ca .

sarvādeḥ ca iniḥ vaktavyaḥ .

sarvadhanī .

sarvabījī .

sarvakeśī .

arthāt ca asannihite .

arthāt ca asannihite iniḥ vaktavyaḥ .

arthī .

asannihite iti kimartham .

arthavān .

tadantāt ca .

tadantāt ca iti vaktavyam .

dhānyārthī .

hiraṇyārthī .

kimartham tadantāt iti ucyate na tadantavidhinā siddham .

grahaṇavatā prātipadikena tadantavidhiḥ pratiṣidhyate .

evarm tarhi inantena saha samāsaḥ bhaviṣyati .

dhānyena arthī dhānyārthī .

saḥ hi samāsaḥ na prāpnoti .

yadi punaḥ ayam arthayateḥ ṇiniḥ syāt .

evam api kriyām eva kurvāṇe syāt .

tūṣṇīm api āsīnaḥ yaḥ tatsamarthāni ācarati saḥ abhiprāyeṇa gamyate arthyam anena iti .

evam tarhi ayam arthaśabdaḥ asti eva dravyapadārthakaḥ .

tat yathā arthavān ayam deśaḥ iti ucyate yasmin gāvaḥ sasyāni ca vartante .

asti kriyāpadārthakaḥ bhāvasādhanaḥ .

arthanam arthaḥ iti .

tat yaḥ kriyāpadārthakaḥ tasya idam grahaṇam .

evam ca kṛtvā arthikapratyarthikau api siddhau bhavataḥ .