Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 5 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 5.2.59
matau chaḥ sūkta-sāmnoḥ
Aṣṭādhyāyī 5.2.59
Vṛtti Patañjali

chaprakaraṇe anekapadāt api .

chaprakaraṇe anekapadāt api iti vaktavyam .

iha api yathā syāt : asyavāmīyam , kayāśubhīyam .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

aprātipadikatvāt .

siddham tu prātipadikavijñānāt .

siddham etat .

katham .

prātipadikavijñānāt .

katham prātipadikavijñānam .

svam rūpam śabdasya aśabdasañjñā iti vacanāt .

svam rūpam śabdasya aśabdasañjñā bhavati iti .

evam yaḥ asau āmnāye asyavāmaśabdaḥ paṭhyate saḥ asya padārthaḥ .

kim punaḥ anye āmnāyaśabdāḥ anye ime .

om iti āha .

kutaḥ etat .

āmnāyaśabdānām anyabhāvyam svaravarṇānupūrvīdeśakālaniyatatvāt .

svaraḥ niyataḥ āmnāye asyavāmaśabdasya .

varṇānupūrvī khalu api āmnāye niyatā asyavāmaśabdasya .

deśaḥ khalu api āmnāye niyataḥ .

śmaśāne na adhyeyam .

catuṣpathe na adhyeyam iti .

kālaḥ khalu api āmnāye niyataḥ .

na amāvāsyāyām na caturdaśāyām iti .

padaikadeśasubalopadarśanāt ca .

padaikadeśaḥ khalu api āmnāye dṛśyate .

asyavāmīyam .

nanu ca eṣaḥ sublopaḥ syāt .

subalopadarśanāt ca .

subalopaḥ khalu api dṛśyate .

asyavāmīyam iti .

yadi tarhi anye āmnāyaśabdāḥ anye ime matvarthaḥ na upapadyate .

asyavāmaśabdaḥ asmin asti iti .

na sañjñā sañjñinam vyabhicarati .