Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 5 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 5.2.52
bahu-pūga-gaṇa-saṅghasya tithuk
Aṣṭādhyāyī 5.2.52
Vṛtti Patañjali

bahukatipayavatūnām liṅgaviśiṣṭāt utpattiḥ .

bahukatipayavatūnām liṅgaviśiṣṭād utpattiḥ vaktavyā .

iha api yathā syāt .

bahvīnām pūraṇī bahutithī .

katipayānām pūraṇī katipayathī .

tāvatīnām pūraṇī tāvatithī .

bahukatipayavatūnām liṅgaviśiṣṭād utpattiḥ siddhā .

katham .

prātipadikagrahaṇe liṅgaviśiṣṭasya api grahaṇam bhavati iti .

puṃvadvacanam ca .

puṃvadbhāvaḥ ca vaktavyaḥ .

bahvīnām pūraṇī bahutithī .

kimartham na bhasya aḍhe taddhite puṃvat bhavati iti siddham .

bhasya iti ucyate .

yajādau ca bham bhavati .

na ca atra yajādim paśyāmaḥ .

kim kāraṇam .

tithukā vyavihitatvāt na prāpnoti .

idam iha sampradhāryam .

tithuk kriyatām puṃvadbhāvaḥ iti .

kim atra kartavyam .

paratvāt puṃvadbhāvaḥ .

nityaḥ tithuk .

kṛte api puṃvadbhāve prāpnoti akṛte api prāpnoti .

tithuk api anityaḥ .

anyasya kṛte puṃvadbhāve prāpnoti anyasya akṛte .

śabdāntarasya ca prāpnuvan vidhiḥ anityaḥ bhavati .

antaraṅgaḥ tarhi tithuk .

kā antaraṅgatā .

utpattisanniyogena tithuk ucyate utpanne pratyayte prakṛtipratyayau āśritya puṃvadbhāvaḥ .

puṃvadbhāvaḥ api antaraṅgaḥ .

katham .

uktam etat siddhaḥ ca pratyayavidhau iti .

ubhayoḥ antaraṅgayoḥ paratvāt puṃvadbhāvaḥ .

puṃvadbhāve kṛte punaḥprasaṅgavijñānāt tithuk siddhaḥ : bahutithī .