tilādibhyaḥ khañ ca .
tilādibhyaḥ khañ ca iti vaktavyam .
tilyam .
tailīnam .
kimartham idam ucyate na yatā mukte dhānyānām bhavane kṣetre khañ iti eva siddham .
na sidhyati .
kim kāraṇam .
umābhaṅgayoḥ adhānyatvāt .
dhānyānām bhavane kṣetre khañ iti ucyate .
na ca umābhaṅge dhānye .
cameṣu yat paṭhyate tat dhānyam .
na ca ete tatra paṭhyete .
tat tarhi khañgrahaṇam kartavyam .
na kartavyam .
prakṛtam anuvartate .
kva prakṛtam .
dhānyānām bhavane kṣetre khañ iti .
yadi tat anuvartate vrīhiśālayoḥ ḍhak yavayavakaṣaṣṭikāt yat iti khañ ca iti khañ api prāpnoti .
sambandham anuvartiṣyate .
dhānyānām bhavane kṣetre khañ .
vrīhiśālayoḥ ḍhak bhavati .
dhānyānām bhavane kṣetre khañ .
yavayavakaṣaṣṭikāt yat bhavati .
dhānyānām bhavane kṣetre khañ bhavati .
vibhāṣā tilamāṣomābhaṅgaṇubhyaḥ .
bhavanekṣetregrahaṇam anuvartate .
dhānyānām iti nivṛttam .
atha vā maṇḍūkaplutayaḥ adhikārāḥ .
yathā maṇḍūkāḥ utplutya utplutya gacchanti tadvat adhikārāḥ .
atha vā anyavacanāt cakārākaraṇāt prakṛtāpavādaḥ vijñāyate yathā utsargeṇa prasaktasya apavādaḥ .
anyasya pratyayasya vacanāt cakārasya ca anukarṣaṇārthasya akaraṇāt prakṛtasya khañaḥ ḍhagyatau bādhakau bhaviṣyataḥ yathā utsargeṇa prasaktasya apavādaḥ bādhakaḥ bhavati .
atha vā etat jñāpayati anuvartante ca nāma vidhayaḥ na ca anuvartanāt eva bhavanti .
kim tarhi .
yatnāt bhavanti .
atha vā yatā mukte dhānyānām bhavane kṣetre khañ iti eva siddham .
nanu ca uktam .
na sidhyati .
kim kāraṇam .
umābhaṅgayoḥ adhānyatvāt iti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
dhinoteḥ dhānyam .
ete ca api dhinutaḥ .
atha vā śaṇasaptadaśāni dhānyāni .