sañjñāyām svārthe .
sañjñāyām svārthe pratyayaḥ utpādyaḥ .
pañca eva pañcakāḥ śakunayaḥ .
trikāḥ śālaṅkāyanāḥ .
saptakāḥ brahmavṛkṣāḥ .
tataḥ parimāṇini .
tataḥ paraḥ pratyayaḥ parimāṇini iti vaktavyam .
pañcakaḥ saṅghaḥ .
daśakaḥ saṅghaḥ .
jīvitaparimāṇe ca upasaṅkhyānam .
jīvitaparimāṇe ca upasaṅkhyānam kartavyam .
ṣaṣṭiḥ jīvitaparimāṇam asya ṣāṣṭikaḥ .
sāptatikaḥ .
jīvitaparimāṇe ca iti anarthakam vacanam kālāt iti siddhatvāt .
jīvitaparimāṇe ca iti anarthakam vacanam .
kim kāraṇam .
kālāt iti siddhatvāt .
kālāt iti eva siddham .
iha yasya ṣaṣṭiḥ jīvitaparimāṇam ṣaṣtim asu bhūtaḥ bhavati .
tatra tam adhīṣṭaḥ bhṛtaḥ bhūtaḥ bhāvī iti eva siddham .
avaśyam ca etat evam vijñeyam .
iha vacane hi lukprasaṅgaḥ .
iha hi kriyamāṇe luk prasajyeta : dviṣāṣṭikaḥ .
triṣāṣṭikaḥ .
anena sati luk bhavati .
tena sati kasmāt na bhavati .
ā arhāt iti ucyate .
na sidhyati .
kim kāraṇam .
na hi ime kālaśabdāḥ .
kim tarhi saṅkhyāśabdāḥ ime .
ime api kālaśabdāḥ .
katham .
saṅkhyā saṅkhyeye vartate .
yadi tarhi yaḥ yaḥ kāle vartate saḥ saḥ kālaśabdaḥ ramaṇīyādiṣu atriprasaṅgaḥ bhavati .
ramaṇīyam kālam bhūtaḥ .
śobhanam kālam bhūtaḥ .
atha matam etat .
kāle dṛṣṭaḥ śabdaḥ kālaśabdaḥ kālam yaḥ na vyabhicarati iti na ramaṇīyādiṣu atriprasaṅgaḥ bhavati .
jīvitaparimāṇe tu upasaṅkhyānam kartavyam .
iha ca upasaṅkhyānam kartavyam .
vārṣaśatikaḥ .
vārṣasahasrikaḥ iti .
kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
na hi varṣaśataśabdaḥ saṅkhyā .
kim tarhi saṅkhyeye vartate varṣaśataśabdaḥ .
evam tarhi
anyebhyaḥ api dṛśyate khāraśatādyartham .
anyebhyaḥ api dṛśyate iti vaktavyam .
kim prayojanam .
khāraśatādyartham .
khāraśatikaḥ rāśiḥ .
khārasahastrikaḥ rāśiḥ .
ayam tarhi doṣaḥ .
iha vacane hi lukprasaṅgaḥ iti .
na brūmaḥ yatra kriyamāṇe doṣaḥ tatra kartavyam iti .
kim tarhi .
yatra kriyamāṇe na doṣaḥ tatra kartavyam .
kva ca kriyamāṇe na doṣaḥ .
param arhāt .
tat tarhi upasaṅkhyānam kartavyam .
na kartavyam .
kālāt iti eva siddham .
nanu ca uktam na ime kālaśabdāḥ .
kim tarhi .
saṅkhyāśabdāḥ iti .
nanu ca uktam ime api kālaśabdāḥ .
katham .
saṅkhyā saṅkhyeye vartate .
nanu ca uktam yadi tarhi yaḥ yaḥ kāle vartate saḥ saḥ kālaśabdaḥ ramaṇīyādiṣu atriprasaṅgaḥ bhavati iti .
uktam vā .
kim uktam .
anabhidhānāt iti .
anabhidhānāt ramaṇīyādiṣu utpattiḥ na bhaviṣyati .