Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.3.66.1
tasya vyākhyāna iti ca vyākhyātavyanāmnaḥ
Aṣṭādhyāyī 4.3.66
Vṛtti Patañjali

kimartham bhavavyākhyānayoḥ yugapat adhikāraḥ kriyate .

bhavavyākhyānayoḥ yugapat adhikāraḥ apavādavidhānārthaḥ .

bhavavyākhyānayoḥ yugapat adhikāraḥ kriyate apavādavidhānārthaḥ .

yugapad apavādān vakṣyāmi iti .

kim ucyate apavādavidhānārthaḥ iti na punaḥ nirdeśārthaḥ api syāt .

kṛtanirdeśau hi tau .

kṛtanirdeśau hi etau arthau .

ekaḥ tatra bhavaḥ iti aparaḥ tasya idam iti .

atha vyākhyātavyanāmnaḥ grahaṇam kimartham .

tatra vyākhyātavyanāmnaḥ grahaṇam bhavārtham .

tatra vyākhyātavyanāmnaḥ grahaṇam kriyate bhavārtham .

kim ucyate bhavārtham iti na punaḥ vyākhyānārtham api .

vyākhyāne hi avacanāt siddham .

vyākhyāne hi sati antareṇa vacanam siddham .

yat prati vyākhyānam iti etat bhavati tasmāt utpattiḥ bhaviṣyati .

kim prati etat bhavati .

vyākhyātavyanāma .

yat ucyate bhavārtham iti tat na .

vyākhyānārtham api vyākhyātavyanāmnaḥ grahaṇam kriyate .

iha mā bhūt .

pāṭaliputrasya vyākhyānī sukosalā iti .

atha kriaymāṇe api vyākhyātavyanāmnaḥ grahaṇe kasmāt eva atra na bhavati .

avayaśaḥ hi ākhyānam vyākhyānam .

pāṭaliputram ca api avayavaśaḥ vyācaṣṭe .

īdṛśāḥ asya prākārāḥ iti .

satyam evam etat .

kva cit tu kā cit prasṛtatarā gatiḥ bhavati .

śabdagrantheṣu ca eṣā prasṛtatarā gatiḥ bhavati .

niruktam vyākhyāyate .

vyākaraṇam vyākhyāyate iti ucyate .

na kaḥ cit āha .

pāṭaliputram vyākhyāyate iti .