Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.3.39
prāyabhavaḥ
Aṣṭādhyāyī 4.3.39
Vṛtti Patañjali

prāyabhavagrahaṇam anarthakam tatrabhavena kṛtatvāt .

prāyabhavagrahaṇam anarthakam .

kim kāraṇam .

tatrabhavena kṛtatvāt .

yaḥ hi rāṣṭre prāyeṇa bhavati tatra bhavaḥ asau bhavati .

tatra tatra bhavaḥ iti eva siddham .

na sidhyati .

anityabhavaḥ prāyabhavaḥ .

anityabhavaḥ prāyabhavaḥ iti cet muktasaṃśayena tulyam .

yat bhavān muktasaṃśayam tatra bhave udāharaṇam nyāyyam manyate sraughnaḥ devadattaḥ iti tena etat tulyam .

saḥ api hi avaśyam udakdeśādīni abhiniṣkrāmati .

atha etat bhavān prāyabhave udāharaṇam nyāyyam manyate tatra bhave kim udāharaṇam .

yat tatra nityam bhavati .

sraughnāḥ prāsādāḥ sraughnāḥ prākārāḥ iti .

evam tarhi tatra bhavati iti prakṛtya jīhvāmūlāṅguleḥ chaḥ vidhīyate .

saḥ yathā dṛṣṭāpacare aṅgulīyam iti bhavati evam prayabhave api bhaviṣyati .

idam tarhi prayojanam .

prāyabhavaḥ iti prakṛtya upajānūpakarṇopanīveḥ ṭhakam vakṣyati .

saḥ prāyabhave eva yathā syāt .

tatra bhave mā bhūt .

upajānubhavam gaḍu iti .

atha idānīm tatra bhavaḥ iti prakṛtya śarīrāvayavāt yat vidhīyate .

saḥ atra kasmāt na bhavati .

anabhidhānāt .

saḥ yathā eva anabhidhānāt yat na bhavati evam ṭhak api na bhaviṣyati .