Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.2.60
kratu-ukthādi-sūtrāntāṭ ṭhak
Aṣṭādhyāyī 4.2.60
Vṛtti Patañjali

ukthādi iti ucyate .

kāni ukthāni .

sāmāni .

yadi evam sāmagamātre aukthikaḥ iti prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

tādarthyāt tācchabdyam bhaviṣyati .

ukthārtham uktham .

iha ukthāni adhīte aukthikaḥ yajñam adhīte yājñikaḥ .

yaḥ idānīm aukthikyam yājñikam ca adhīte katham tatra bhavitavyam .

aukthikaḥ yājñikaḥ iti eva bhavitavyam .

katham .

tasyedampratyayāt luk .

tasyedampratyayāt luk .

tasyedampratyayasya ca .

saḥ tarhi vaktavyaḥ .

na vaktavyaḥ .

iha asmābhiḥ traiśabdyam sādhyam .

ukthāni adhīte aukthikyam adhīte aukthikaḥ iti .

tatra dvayoḥ samānārthayoḥ ekena vigrahaḥ aparasmāt utpattiḥ bhaviṣyati aviravikanyāyena .

tat yathā aveḥ māṃsam iti vigṛhya avikaśabdāt utpattiḥ bhavati āvikam iti .

evam ukthāni adhīte iti vigṛhya aukthikaḥ iti bhaviṣyati .

aukthikyam adhīte iti vigṛhya vākyam eva. vidyālakṣaṇakalpasūtrāntāt akalpādeḥ ikak smṛtaḥ .

vidyā .

vāyasavidyakaḥ .

vidyā lakṣaṇa golakṣaṇikaḥ āśvalakṣaṇikaḥ .

lakṣaṇa .

kalpa .

pārāśarakalpikaḥ pārakalpikaḥ .

kalp .

sūtra .

vārttikasūtrikaḥ sāṅgrahasūtrikaḥ .

akalpādeḥ iti kimartham .

kālpasūtraḥ .

vidyā ca anaṅgakṣatradharmatripūrvā .

vidyā ca anaṅgakṣatradharmatripūrvā iti vaktavyam .

āṅgavidyaḥ kṣātravidyaḥ dhārmavidyaḥ traividyaḥ .

ākhyānākhyāyiketihāsapurāṇebhyaḥ ca ṭhak vaktavyaḥ .

yāvakrītikaḥ praiyaṅgavikaḥ yāyātikaḥ .

ākhyāna .

ākhyāyikā .

vāsavadattikaḥ saumanottarikaḥ .

aitihāsikaḥ paurāṇikaḥ .

sarvasādeḥ dvigoḥ ca laḥ .

sarvasādeḥ dvigoḥ ca laḥ vaktavyaḥ .

sarvavedaḥ sarvatantraḥ .

savārttikaḥ sasaṅgrahaḥ .

pañcakalpaḥ dvitantraḥ .

anusūḥ lakṣyalakṣaṇe sarvasādeḥ dvigoḥ ca laḥ ikan padottarapadāt śataṣaṣṭeḥ ṣikan pathaḥ