Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.1.147
gotra-striyāḥ kutsane ṇa ca
Aṣṭādhyāyī 4.1.147
Vṛtti Patañjali

kimarthaḥ ṇakāraḥ .

vṛddhyarthaḥ .

ñṇiti iti vṛddhiḥ yathā syāt .

gārgaḥ jālmaḥ .

gotrastriyāḥ pratyayasya ṇitkaraṇānarthakyam vṛddhatvāt prātipadikasya .

gotrastriyāḥ pratyayasya ṇitkaraṇam anarthakam .

kim kāraṇam .

vṛddhatvāt prātipadikasya .

vṛddham eva etat prātipadikam .

lugarthaḥ tarhi ṇakāraḥ kartavyaḥ .

yat lugantam avṛddham tatra vṛddhiḥ yathāt syāt .

vātaṇḍaḥ jālmaḥ .

lugartham iti cet na lukpratiṣedhāt .

lugartham iti cet tat na .

kim kāraṇam .

lukpratiṣedhāt .

pratiṣidhyate atra luk gotre aluk aci iti .

vyavahitatvāt apratiṣedhaḥ .

īkāreṇa vyavahitatvāt pratiṣedhaḥ na prāpnoti .

vyavahitatvāt apratiṣedhaḥ iti cet na puṃvadbhāvāt .

vyavahitatvāt apratiṣedhaḥ iti cet tat na .

kim kāraṇam .

puṃvadbhāvāt .

puṃvadbhāvaḥ atra bhavati bhasya taddhite aḍhe puṃvadbhāvaḥ bhavati iti .

phinartham tu .

phinartham tu ṇakāraḥ kartavyaḥ .

yat phinantam avṛddham tatra vṛddhiḥ yathā syāt .

glaucukāyanaḥ jālmaḥ .

puṃvadbhāvapratiṣedhārtham ca .

puṃvadbhāvapratiṣedhārtham ca ṇakāraḥ kartavyaḥ .

gārgā bhāryā asya gārgābhāryaḥ .

vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ yathā syāt .

gotrāt yūni astriyām iti vacanāt aprayojanam .

gotrāt yūni astriyām iti vacanāt aprayojanam etat bhavati .

na asti gārgā .

avaṃśyatvāt vā striyāḥ prayojanam .

avaṃśyatvāt vā striyāḥ prayojanam etat bhavati .

na strī vaṃśyā .

asti gārgā strī .

aparaḥ āha : dvau eva vaṃśau mātṛvaṃśaḥ pitṛvaṃśaḥ ca .

yāvatā mātṛvaṃśaḥ api asti na asti gārgā .