Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.1.83.3
prāg dīvyato 'ṇ
Aṣṭādhyāyī 4.1.83
Vṛtti Patañjali

atha kriyamāṇe api prāgvacane katham idam vijñāyate .

prāk dīvyataḥ yāḥ prakṛtayaḥ āhosvit prāk dīvyataḥ ye arthāḥ iti .

kim ca ataḥ .

yadi vijñāyate prāk dīvyataḥ yāḥ prakṛtayaḥ iti saḥ eva doṣaḥ apavādaviṣaye aṇprasaṅgaḥ iti .

atha vijñāyate prāk dīvyataḥ ye arthāḥ iti na doṣaḥ bhavati .

samāne arthe prakṛtiviśeṣāt utpadyamānaḥ iñ aṇam bhādhate .

yathā na doṣaḥ tathā astu .

prāk dīvyataḥ ye arthāḥ iti vijñāyate .

kutaḥ etat .

tathā hi ayam prādhānyena artham pratinirdiśati .

itarathā bahvyaḥ prakṛtayaḥ paṭhyante .

tataḥ yām kām cit evam nimittatvena upādadīta .

atha vā punaḥ astu prāk dīvyataḥ yāḥ prakṛtayaḥ iti .

nanu ca uktam apavādaviṣaye aṇprasaṅgaḥ iti .

na vā kva cit vāvacanāt .

na vā eṣaḥ doṣaḥ .

kim kāraṇam .

kva cit vāvacanāt .

yat ayam vāvacanam karoti pīlāyāḥ vā udaśvitaḥ anyatarasyām iti tat jñāpayati ācāryaḥ na apavādaviṣaye aṇ bhavati iti .

yadi etat jñāpyate na arthaḥ prāgvacanena .

adhikārāt siddham .

nanu ca uktam adhikārāt siddham iti cet apavādaviṣaye aṇprasaṅgaḥ iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

parihṛtam etat na vā kva cit vāvacanāt iti .

kim punaḥ kāraṇam iyān avadhiḥ gṛhyate .

na prāk ṭhakaḥ iti eva ucyeta .

etat jñāpayati artheṣu ayam bhavati iti .

kim etasya jñāpane prayojanam .

prakṛtiviśeṣāt upadyamānaḥ iñ aṇam bādhate .