Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.1.7
vano ra ca
Aṣṭādhyāyī 4.1.7
Vṛtti Patañjali

iha kasmāt na bhavati .

niḥśūnī atiyūnī iti .

arthavadgrahaṇe na anarthakasya iti .

evam api maghonī atra prāpnoti .

maghavanśabdaḥ avyutpannam prātipadikam .

vanaḥ na haśaḥ .

vanaḥ ra ca iti atra haśantāt na bhavati iti vaktavyam .

iha mā bhūt .

sahayudhvā brāhmaṇī iti .

yadi na haśaḥ iti ucyate śarvarī iti na sidhyati .

vihitaviśeṣaṇam haśgrahaṇam .

haśantāt yaḥ vihitaḥ iti .

evam api prertvarī iti na sidhyati .

katham ca atra tugāgamaḥ .

chāndasatvāt .

ṅībrau api tarhi chāndasatvāt eva bhaviṣyataḥ .

bahulam chandasi ṅībrau vaktavyau .

yajvarīḥ iṣaḥ yajvanīḥ iṣaḥ .

ravidhāne bahuvrīheḥ upasaṅkhyānam pratiṣiddhatvāt .

ravidhāne bahuvrīheḥ upasaṅkhyānam kartavyam .

bahudhīvarī bahupīvarī .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

pratiṣiddhatvāt .

anaḥ bahuvrīheḥ iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .

anaḥ bahuvrīhipratiṣedhe vā upadhālopinaḥ vāvacanam .

anaḥ bahuvrīhipratiṣedhe vā upadhālopinaḥ vā iti vaktavyam .

anyathā kṛtvā coditam anyathā kṛtvā parihāraḥ .

yathā upasaṅkhyānam coditam tathā nityābhyām ṅībrābhyām bhavitavyam .

yathā parihāraḥ tathā .

vibhāṣayā bhavitavyam .

yathā upasaṅkhyānam coditam evam api vibhāṣayā bhavitavyam . .

na hi atra ṅīp durlabhaḥ .

siddhaḥ atra ṅīp anaḥ upadhālopinaḥ anyatarasyām iti .

ṅīpsanniyogena raḥ ucyamānaḥ anyena sati na syāt iti evamartham upasaṅkhyānam codyate .

kim punaḥ kāraṇam ṅīpsanniyogena raḥ ucyate .

iha mā bhūt suparvā cāruparvā iti .

tat tarhi upasaṅkhyānam kartavyam .

na kartavyam .

vakṣyati ḍāp ubhābhyām anyatarasyām iti atra anyatarasyāṅgrahaṇasya prayojanam .

ḍāppratiṣedhābhyām mukte ṅībrau api yathā syātām iti .