Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.3.133.3
kṣipra-vacane lṛṭ
Aṣṭādhyāyī 3.3.133
Vṛtti Patañjali

astyarthānām bhavantyarthe sarvāḥ vibhaktayaḥ .

astyarthānām bhavantyarthe sarvāḥ vibhaktayaḥ .

kūpaḥ asti .

kūpaḥ bhaviṣyati .

kūpaḥ bhavitā .

kūpaḥ abhūt .

kūpaḥ āsīt .

kūpaḥ babhūva iti .

katham punaḥ jñāyate bhavantyāḥ eṣaḥ arthaḥ iti .

kartuḥ vidyamānatvāt .

kartā atra vidyate .

katham punaḥ jñāyate kartā atra vidyate iti .

kūpaḥ anena kadā cit dṛṣṭaḥ .

na ca asya kam cid api apāyam paśyati .

saḥ tu tatra buddhyā nityām sattām adhyavasyati .

kūpaḥ asti iti .

siddham tu yathāsvam kālasamuccāraṇāt .

siddham etat .

katham .

yathāsvam etāḥ vibhaktayaḥ sveṣu sveṣu kāleṣu prayujyante iti .

katham punaḥ jñāyate yathāsvam etāḥ vibhaktayaḥ sveṣu sveṣu kāleṣu prayujyante iti .

avātvāt .

yat na vā bhāṣyante .

asiddhaviparyāsaḥ ca .

asiddhaḥ ca viparyāsaḥ .

na hi kaḥ cit kūpaḥ asti iti prayoktavye kūpaḥ abhūt iti prayuṅkte .

kim punaḥ kāraṇam .

na vā bhāṣyante asiddhaḥ ca viparyāsaḥ .

iha kim cit indriyakarma kim cit buddhikarma .

indriyakarma samāsādanam buddhikarmavyavasāyaḥ .

evam hi kaḥ cit pāṭaliputram jigamiṣuḥ āha .

yaḥ ayam adhvā gantavyaḥ ā pāṭaliputrāt etasmin kūpaḥ bhaviṣyati .

samāsādya atikramya uṣitvā kūpaḥ āsīt iti .

samāsādya atikramya uṣitvā vismṛtya kūpaḥ babhūva iti .

tat yadā indriyakarma tadā etāḥ vibhaktayaḥ .

yadā hi buddhikarma tadā vartamānā bhaviṣyati .