Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.3.132.2
āśaṃsāyāṃ bhūtavac ca
Aṣṭādhyāyī 3.3.132
Vṛtti Patañjali

āśaṃsāsambhāvanayoḥ aviśeṣāt tadvidhānasya aprāptiḥ .

āśaṃsā sambhāvanam iti aviśiṣṭau etau arthau .

āśaṃsāsambhāvanayoḥ aviśeṣāt tadvidhānasya aprāptiḥ .

āśaṃsāyām ye vidhīyante te sambhāvane api prāpnuvanti .

ye ca sambhāvane vidhīyante te āśaṃsāyām api prāpnuvanti .

kim tarhi ucyate aprāptiḥ iti .

na sādhīyaḥ prāptiḥ bhavati .

iṣṭā vyavasthā na prakalpeta .

na sarve sarvatra iṣyante .

na vā sambhāvanāvayavatvāt āśaṃsāyāḥ .

na vā eṣaḥ doṣaḥ .

kim kāraṇam .

sambhāvanāvayavatvāt āśaṃsāyāḥ .

sambhāvanāvayavātmikā āśaṃsā .

āśaṃsā nāma pradhāritaḥ arthaḥ abhinītaḥ ca anabhinītaḥ ca .

sambhāvanam nāma pradhāritaḥ arthaḥ abhinītaḥ eva.

arthāsandehaḥ vā alamarthatvāt sambhāvanasya .

atha vā arthāsandehaḥ eva punaḥ asya .

kim kāraṇam .

alamarthatvāt sambhāvanasya .

sambhāvane ālamarthyam gamyate āsaṃśāyām punaḥ anālamarthyam .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati sambhāvane api anālamarthyam gamyate iti yat ayam sambhāvane alam iti āha .

tasmāt suṣṭhu ucyate na vā sambhāvanāvayavatvāt āśaṃsāyāḥ iti .