Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.1.123
chandasi niṣṭarkya-devahūya-praṇīya-unnīya-ucchiṣya-marya-starya-dhvarya-khanya-khānya-devayajyā-āpṛcchya-pratiṣīvya-brahmavādya-bhāvya-stāvya-upacāyyapṛḍāni
Aṣṭādhyāyī 3.1.123
Vṛtti Patañjali

niṣṭarkya iti kim nipātyate .

niṣṭarkye kṛteḥ ādyantaviparyayaḥ chandasi kṛtādyarthaḥ .

yathā kṛteḥ tarkuḥ kaseḥ sikatāḥ hiṃseḥ siṃhaḥ .

aparaḥ āha :

niṣṭarkye vyatyayam vidyāt nisaḥ ṣatvam nipātanāt .

ṇyat āyādeśaḥ iti etau upacāyye nipātitau .

niṣṭarkyam cinvīta paśukāmaḥ .

ṇyat ekasmāt caturbhyaḥ kya

P

caturbhyaḥ yataḥ vidhiḥ .

ṇyat ekasmāt yaśabdaḥ ca dvau kyapau ṇyadvidhiḥ catuḥ .

ṇyat ekasmāt .

niṣṭarkyaḥ .

caturbhyaḥ kyap .

devahūyaḥ praṇīyaḥ unnīyaḥ ucchiṣyaḥ .

caturbhyaḥ ca yataḥ vidhiḥ .

maryaḥ staryā dhvaryaḥ khanyaḥ .

ṇyat ekasmāt .

khānyaḥ .

yaśabdaḥ ca .

devayajyā .

dvau kyapau .

āpṛcchyaḥ pratiṣīvyaḥ .

ṇyadvidhiḥ catuḥ .

brahmavādyaḥ bhāvyaḥ stāvyaḥ upacāyyapṛḍam .

upapūrvāt cinoteḥ āyādeśaḥ nipātyate .

na hi ṇyatā eva sidhyati .

hiraṇye iti vaktavyam .

upaceyapṛḍam eva anyatra .