kimartham punaḥ idam ucyate .
asarūpasya vāvacanam utsargasya bādhakaviṣaye anivṛttyartham .
asarūpasya vāvacanam kriyate utsargasya bādhakaviṣaye anivṛttiḥ yathā syāt .
tavyattavyānīyaraḥ utsargāḥ .
teṣām ajantāt yat apavādaḥ .
ceyam , cetavyam iti api yathā syāt .
na etat asti prayojanam .
ajantāt yat vidhīyate .
halantāt ṇyat vidhīyate .
etāvantaḥ ca dhātavaḥ yat uta ajantāḥ halantāḥ ca .
ucyante ca tavyādayaḥ .
te vacanāt bhaviṣyanti .
evam tarhi ṇvultṛcau utsargau .
tayoḥ pacādibhyaḥ ac apavādaḥ .
pacati iti pacaḥ .
paktā pācakaḥ iti api yathā syāt .
etat api na asti prayojanam .
vakṣyati etat .
ac api sarvadhātubhyaḥ vaktavyaḥ iti .
evam tarhi ṇvultṛjacaḥ utsargāḥ teṣām igupadhāt kaḥ apavādaḥ .
vikṣipaḥ vilikhaḥ .
vikṣeptā vikṣepakaḥ iti api yathā syāt .
asti prayojanam etat .
kim tarhi iti .
tatra utpattivāprasaṅgaḥ yathā taddhite .
tatra utpattiḥ vibhāṣā prāpnoti yathā taddhite .
astu .
yadā vikṣipaḥ vilikhaḥ iti etat na tadā vikṣeptā vikṣepakaḥ iti etat bhaviṣyati .
yadi etat labhyeta kṛtam syāt .
tat tu na labhyam .
kim kāraṇam .
yathā taddhite iti ucyate .
tadditeṣu ca sarvam eva utsargāpavādam vibhāṣā .
utpadyate vā na vā .
siddham tu asarūpasya bādhakasya vāvacanāt .
siddham etat .
katham .
asarūpasya bādhakasya vāvacanāt .
asarūpaḥ bādhakaḥ vā bādhakaḥ bhavati iti vaktavyam .
sidhyati .
sūtram tarhi bhidyate .
yathānyāsam eva astu .
nanu ca uktam tatra utpattivāprasaṅgaḥ yathā taddhite iti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
asti kāraṇam yena taddhite vibhāṣā utpattiḥ bhavati .
kim kāraṇam .
prakṛtiḥ tatra prakṛtyarthe vartate .
anyena śabdena pratyayārthaḥ abhidhīyate .
iha punaḥ na kevalā prakṛtiḥ prakṛtyarthe vartate na ca anyaḥ śabdaḥ asti yaḥ tam artham abhidadhīta iti kṛtvā anutpattiḥ na bhaviṣyati .
atha vā samayaḥ kṛtaḥ .
na kevalā prakṛtiḥ prayoktavyā na ca kevalaḥ pratyayaḥ iti .
etasmāt samayāt anutpattiḥ na bhaviṣyati .
nanu ca yaḥ eva tasya samayasya kartā saḥ eva idam api āha .
yadi asau tatra pramāṇam iha api pramāṇam bhavitum arhati .
pramāṇam asau tatra ca iha ca .
sāmarthyam tu iha draṣṭavyam prayoge .
na ca anutpattau sāmarthyam asti .
tena anutpattiḥ na bhaviṣyati .
katham tarhi taddhiteṣu anutpattau sāmarthyam bhavati .
anyena pratyayena sāmarthyam .
kena .
ṣaṣṭhyā .
atha vā rūpavattām āśritya vāvidhiḥ ucyate .
na ca anutpattiḥ rūpavatī .
tena anutpattiḥ na bhaviṣyati .
evam api kutaḥ etat apavādaḥ vibhāṣā bhaviṣyati na punaḥ utsargaḥ iti .
na ca eva asti viśeṣaḥ yat apavādaḥ vibhāṣā syāt utsargaḥ vā .
api ca sāpekṣaḥ ayam nirdeśaḥ kriyate vā asarūpaḥ iti .
na ca utsargavelāyām kim cit apekṣyam asti .
apavādavelāyām punaḥ utsargaḥ apekṣyate .
tena yaḥ rūpavān anyapūrvakaḥ bādhakaḥ prāpnoti saḥ vā bādhakaḥ bhaviṣyati .
kaḥ punaḥ asau .
apavādaḥ .
yadi yaḥ rūpavān anyapūrvakaḥ bādhakaḥ prāpnoti saḥ vā bādhakaḥ bhavati iti ucyate kvibādiṣu samāveśaḥ na prāpnoti .
grāmaṇīḥ grāmaṇāyaḥ iti .
na hi ete rūpavantaḥ .
ete api rūpavantaḥ .
kasyām avasthāyām .
upadeśāvasthāyām .
yadi evam
anubandhabhinneṣu vibhāṣāprasaṅgaḥ .
anubandhabhinneṣu vibhāṣā prāpnoti .
karmaṇi aṇ ātaḥ anupasarge kaḥ iti kaviṣaye aṇ api prāpnoti .
siddham anubandhasya anekāntatvāt .
siddham etat .
katham .
anubandhasya anekāntatvāt .
anekāntāḥ anubandhāḥ .
atha vā prayoge asarūpāṇām vāvidhiḥ nyāyyaḥ .
prayoge cet lādeśeṣu pratiṣedhaḥ .
prayoge cet lādeśeṣu pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
hyaḥ apacat iti atra luṅ api prāpnoti .
śvaḥ paktā iti atra lṛṭ api prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na lādeśeṣu vā asarūpaḥ bhavati iti yat ayam haśaśvatoḥ laṅ ca iti āha .
atha vā prayoge asarūpāṇām vāvidhau na sarvam iṣṭam saṅgṛhītam iti kṛtvā dvitīyaḥ prayogaḥ upāsyate .
kaḥ asau .
upadeśaḥ nāma .
upadeśe ca ete sarūpāḥ .
nanu ca uktam anubandhabhinneṣu vibhāṣāprasaṅgaḥ iti .
parihṛtam etat .
katham .
siddham anubandhasya anekāntatvāt .
atha ekānte doṣaḥ eva .
ekānte ca na doṣaḥ .
ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na anubandhakṛtam asārūpyam bhavati iti yat ayam dadādidadhātyoḥ vibhāṣā śam śāsti .
atha vā asarūpaḥ bādhakaḥ vā bādhakaḥ bhavati iti ucyate .
apavādaḥ nāma anubandhabhinnaḥ vā bhavati rūpānyatvena vā .
tena anena avaśyam kim cit tyājyam kim cit tu saṅgrahītavyam .
tat yat anubandhakṛtam asārūpyam tat na āśrayiṣyāmaḥ yat tu rūpānyatvena asārūpyam tat āśrayiṣyāmaḥ .
atha vā asarūpaḥ bādhakaḥ vā bādhakaḥ bhavati iti ucyate sarvaḥ ca asarūpaḥ .
tatra prakarṣagatiḥ vijñāsyate : sādhīyaḥ yaḥ asarūpaḥ iti .
kaḥ ca sādhīyaḥ .
yaḥ prayoge ca prāk ca prayogāt .
atha vā asarūpaḥ bādhakaḥ vā bādhakaḥ bhavati iti ucyate .
na ca evam kaḥ cit api sarūpaḥ .
te evam vijñāsyāmaḥ : kvat cit ye asarūpāḥ .
anubandhabhinnāḥ ca prayoge sarūpāḥ .