kimarthaḥ śakāraḥ .
sārvadhātukāṛthaḥ .
śit sārvadhātukam iti sārvadhātukasañjñā .
sārvadhātukam apit iti ṅittvam .
ṅiti iti guṇapratiṣedhaḥ yathā syāt .
bhinatti chinatti iti .
na etat asti prayojanam .
sārvadhātukārdhadhātukayoḥ aṅgasya guṇaḥ ucyate yasmāt ca pratyayavidhiḥ tadādi pratyaye aṅgasañjñam bhavati .
yasmāt ca atra pratyayavidhiḥ na tat pratyaye parataḥ .
yat ca pratyaye parataḥ na tasmāt pratyayavidhiḥ .
idam tarhi prayojanam .
ārdhadhātukasañjñā mā bhūt iti .
kim ca syāt .
valādilakṣaṇaḥ iṭ prasajyeta .
etat api na asti prayojanam .
valādeḥ ārdhadhātukasya aṅgasya iṭ ucyate .
yasmāt ca pratyayavidhiḥ tadādi pratyaye aṅgasañjñam bhavati .
yasmāt ca atra pratyayavidhiḥ na tat pratyaye parataḥ .
yat ca pratyaye parataḥ na tasmāt pratyayavidhiḥ .
ataḥ uttaram paṭhati .
śnami śitkaraṇam pvādihrasvārtham .
śnami śitkaraṇam kriyate pvādīnām śiti hrasvatvam yathā syāt .
pṛṇasi mṛṇasi iti .
na
vā dhātvanyatvāt .
na vā kartavyam .
kim kāraṇam .
dhātvanyatvāt .
dhātvantaram pṛṇimṛṇī .
yatra bhūmyām vṛṇase .
na eṣaḥ śnam .
śnaḥ etat hrasvatvam .
yadi śnaḥ hrasvatvam svaraḥ na sidhyati .
vṛṇase .
adupadeśāt lasārvadhātukam anudāttam bhavati iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti .
tasmāt śnam eṣaḥ .
yadi śnam snasoḥ allopaḥ iti lopaḥ prāpnoti .
upadhāyāḥ iti vartate .
anupadhātvāt na bhaviṣyati .
na saḥ śakhyaḥ upadhāyāḥ iti vijñātum .
iha hi doṣaḥ syāt .
aṅktaḥ añjanti .
tasmāt śnaḥ eva hrasvatvam .
svaraḥ katham .
bahulam pit sārvadhātukam chandasi .
sārvadhātukasya bhalulam chandasi pittvam vaktavyam .
pitaḥ ca apittvam dṛśyate apitaḥ ca pittvam .
pitaḥ tāvat apittvam .
mātaram pramiṇīmi janitrīm .
apitaḥ pittvam .
śṛṇota grāvāṇaḥ .
tat tarhi hrasvatvam vaktavyam .
avaśyam chandasi hrasvatvam vaktavyam upagāyantu mām patnayaḥ garbhiṇayaḥ yuvatayaḥ iti evamartham .
viśeṣaṇāṛthaḥ tarhi .
kva viśeṣaṇāṛthena arthaḥ .
śnāt nalopaḥ iti .
nāt nalopaḥ iti ucyamāne yajñānām yatnānām iti atra api prasajyeta .
dīrghatve kṛte na bhaviṣyati .
idam iha sampradhāryam .
dīrghatvam kriyatām nalopaḥ iti .
kim atra kartavyam .
paratvāt na lopaḥ syāt .
tasmāt śakāraḥ kartavyaḥ .
atha kriyamāṇe api śakāre iha kasmāt na bhavati .
viśnānām praśnānām iti .
lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti .