gurumataḥ āmvidhāne liṇnimittāt pratiṣedhaḥ .
gurumataḥ āmvidhāne liṇnimittāt pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
iyeṣa uvoṣa .
guṇe kṛte ijādeḥ ca gurumataḥ anṛcchaḥ iti ām prāpnoti .
gurumadvacanam idānīm kimartham syāt .
gurumadvacanam kimartham iti cet ṇali uttame yajādipratiṣedhāṛtham .
gurumadvacanam kimartham iti cet ṇali uttame yajādīnām mā bhūt iti .
iyaja aham uvapa aham .
upadeśavacanāt siddham .
upadeśe gurumataḥ iti vaktavyam .
yadi upadeśagrahaṇam kriyate uccheḥ ām vaktavyaḥ .
vyucchām cakāra iti .
ṛcchipratiṣedhaḥ jñāpakaḥ uccheḥ āmbhāvasya .
yat ayam anṛcchaḥ iti pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ tugnimittā yasya gurumattā bhavati tasmāt ām iti .
sa tarhi jñāpakārthaḥ ṛcchipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
nanu ca avaśyam prāptyarthaḥ api vaktavyaḥ .
na arthaḥ prāptyarthena .
ṛcchatyṝtām iti ṛccheḥ liṭi guṇavacanam jñāpakam na ṛccheḥ liṭi ām bhavati iti .
na etat asti jñāpakam .
artyartham etat syāt .
katham punaḥ ṛccheḥ liṭi guṇaḥ ucyamānaḥ artyarthaḥ śakyaḥ vijñātum .
sāmarthyāt .
ṛcchiḥ liṭi na asti iti kṛtvā prakṛtyartham vijñāyate .
tat yathā .
tiṣṭhateḥ it jighrateḥ vā iti caṅi tiṣṭhatijighratī na staḥ iti kṛtvā prakṛtyartham vijñāyate .
kim punaḥ arteḥ guṇavacane prayojanam .
āratuḥ āruḥ etat rūpam yathā syāt .
kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
dvirvacane kṛte savarṇadīrghatve ca yadi tāvat dhātugrahaṇena grahaṇam ṝkārāntānām liṭi guṇaḥ bhavati iti guṇe kṛte raparate aratuḥ aruḥ iti etat rūpam prasajyeta .
atha abhyāsagrahaṇena grahaṇam uḥ attvam raparatvam halādiśeṣaḥ ataḥ ādeḥ iti dīrghatvam ātaḥ lopaḥ iṭi ca iti ākāralopaḥ atuḥ uḥ iti vacanam eva śrūyeta .
guṇa punaḥ sati guṇe kṛte raparatve ca dvirvacanam ataḥ ādeḥ iti dīrghatvam .
tataḥ siddham bhavati yathā āṭatuḥ āṭuḥ iti .
kim punaḥ savarṇadīrghatvam tāvat bhavati na punaḥ uḥ attvam .
paratvāt uḥ attvena bhavitavyam .
antaraṅgatvāt .
antaraṅgam savarṇadīrghatvam .
bahiraṅgam uḥ attvam .
kā antaraṅgatā .
varṇau āśritya savarṇadīrghatvam .
aṅgasya uḥ attvam .
uḥ attvam api antaraṅgam .
katham .
vakṣyati etat .
prāk abhyāsavikārebhyaḥ aṅgādhikāraḥ iti .
ubhayoḥ antaraṅgayoḥ paratvāt uḥ attvam .
uḥ attve kṛte raparatvam halādiśeṣaḥ ataḥ ādeḥ iti dīrghatvam parasya rūpasya yaṇādeśaḥ .
siddham bhavati āratuḥ āruḥ iti .
atha api katham cit arteḥ liṭi guṇena arthaḥ syāt .
evam api na doṣaḥ .
ṛcchatyṝtām iti ṛkāraḥ api nirdiśyate .
katham .
ayam .
ṛcchati ṛ ṛtām ṛcchatyṝtām iti .
iha api tarhi prāpnoti .
cakratuḥ cakruḥ iti .
saṃyogādigrahaṇam niyamārtham bhaviṣyati .
saṃyogādeḥ eva akevalasya na anyasya akevalasya iti .
tat etat antareṇa arteḥ liṭi guṇavacanam rūpam siddham antareṇa ca ṛcchigrahaṇam arteḥ liṭi guṇaḥ siddhaḥ .
saḥ eṣaḥ ananyārthaḥ ṛcchipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ uccheḥ vā ām vaktavyaḥ .
ubhayam na vaktavyam .
upadeśagrahaṇam na kariṣyate .
kasmāt na bhavati iyeṣa uvoṣa .
uktam vā .
kim uktam .
sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti .