Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 2 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 2.4.56
ajer vy aghañ-apoḥ
Aṣṭādhyāyī 2.4.56
Vṛtti Patañjali

ghañapoḥ pratiṣedhe kyapaḥ upasaṅkhyānam .

ghañapoḥ pratiṣedhe kyapaḥ upasaṅkhyānam kartavyam .

iha api yathā syāt .

samajanam samajyā iti .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

api iti eva bhaviṣyati .

katham .

api iti na idam pratyayagrahaṇam .

kim tarhi .

pratyāhāragrahaṇam .

kva sanniviṣṭānām pratyāhāraḥ .

apaḥ akātāt prabhṛti ā kyapaḥ pakārāt .

yadi pratyāhāragrahaṇam saṃvītiḥ na sidhyati .

evam tarhi na arthaḥ uapsaṅkhyānena na api ghañnapoḥ pratiṣedhena .

idam asti .

cakṣiṅaḥ khyāñ vā liṭi iti .

tataḥ vakṣyāmi .

ajeḥ vī bhavati vā vyavasthitavibhāṣā ca iti .

tena iha ca bhaviṣyati : pravetā pravetum pravītaḥ rathaḥ , saṃvītiḥ iti .

iha ca na bhaviṣyati : samājaḥ , udājaḥ , samajaḥ , udajaḥ , samajanam udajanam , samajyā iti .

tatra ayam api arthaḥ .

idam api siddham bhavati : prājitā iti .

kim ca bhoḥ iṣyate etat rūpam .

bāḍham iṣyate .

evam hi kaḥ cit vaiyākaraṇaḥ āha .

kaḥ asya rathasya pravetā iti .

sūtaḥ āha .

āyuṣman aham prājitā iti .

vaiyākaraṇaḥ āha .

apaśabdaḥ iti .

sūtaḥ āha .

prāpitjñaḥ devānām priyaḥ na tu iṣṭajñaḥ .

iṣyate etat rūpam iti .

vaiyākaraṇaḥ āha .

āho khalu anena durutena bādhyāmahe iti .

sūtaḥ āha .

na khalu veñaḥ sūtaḥ .

suvateḥ eva sūtaḥ .

yadi suvateḥ kutsā prayoktavyā .

duḥsūtena iti vaktavyam .

na tarhi idānīm idam vā yau iti vaktavyam .

vaktavyam ca .

kim prayojanam .

na iyam vibhāṣā .

kim tarhi .

ādeśaḥ ayam vidhīyate .

vā iti ayam ādeśaḥ bhavati ajeḥ yau parataḥ .

vāyuḥ iti .