Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 2 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 2.4.32.2
idamo 'nvādeśe 'ś anudāttas tṛtīyā-ādau
Aṣṭādhyāyī 2.4.32
Vṛtti Patañjali

atha kimartham aśādeśaḥ kriyate na tṛtīyādiṣu iti eva ucyeta .

tatra ṭāyām osi ca enena bhavitavyam .

anyāḥ sarvāḥ halādayaḥ vibhaktayaḥ .

tatra idrūpalope kṛte kevalam idamaḥ anudāttatvam vaktavyam .

ataḥ uttaram paṭhati .

ādeśavacanam sākackārtham .

ādeśavacanam sākackārtham kriyate .

sākackasya api ādeśaḥ yathā syāt .

imakābhyām chātrābhyām rātriḥ adhītā atho ābhyām api adhītam .

atha kimartham śitkaraṇam .

śitkaraṇam sarvādeśārtham .

śitkaraṇam kriyate sarvādeśārtham .

śit sarvasya iti sarvādeśaḥ yathā syāt : imakābhyām chātrābhyām rātriḥ adhītā atho* ābhyām api adhītam iti .

akriyamāṇe hi śitkaraṇe alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti iti antyasya prasajyeta .

na vā antyasya vikāravacanānarthakyāt .

na vā kartavyam .

kim kāraṇam .

antyasya vikāravacanānarthakyāt .

akārasya akāravacane prayojanam na asti iti kṛtvā antareṇa api śakāram sarvādeśaḥ bhaviṣyati .

arthavat tu ādeśapratiṣedhāṛtham .

arthavat tu asya akāravacanam .

kaḥ arthaḥ .

ādeśapratiṣedhāṛtham .

ye anye akārasya ādeśāḥ prāpnuvanti tadbādhanārtham .

tat yathā .

maḥ rāji samaḥ kvau iti : makārasya makāravacane prayojanam na asti iti kṛtvā anusvārādayaḥ bādhyante .

tasmāt śitkaraṇam .

tasmāt śakāraḥ kartavyaḥ .

na kartavyaḥ .

praśliṣṭanirdeśaḥ ayam .

a* a iti .

anekālśit sarvasya iti sarvādeśaḥ bhaviṣyati .

atha vā vicitrāḥ taddhitavṛttayaḥ .

na anvādeśe akac utpatsyate .