kimartham idam ucyate .

dvandvaḥ ayam ubhayapadārthapradhānaḥ .

tatra kadā cit pūrvapadasya yat liṅgam tat samāsasya api syāt kadā cit uttarapadasya .

iṣyate ca parasya yat liṅgam tat samāsasya syāt iti .

tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti paravat liṅgam dvandvatatpuruṣayoḥ iti .

evamartham idam ucyate .

tatpuruṣaḥ ca kaḥ prayojayati .

yaḥ pūrvapadārthapradhānaḥ ekadeśisamāsaḥ ardhapippalī iti .

yaḥ hi uttarapadārthapradhānaḥ daivakṛtam tasya paravat liṅgam .

paravat liṅgam dvandvatatpuruṣayoḥ iti cet prāptāpannālampūrvagatisamāseṣu pratiṣedhaḥ .

paravat liṅgam dvandvatatpuruṣayoḥ iti cet prāptāpannālampūrvagatisamāseṣu pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

prāptaḥ jīvikām praptajīvikaḥ āpannaḥ jīvikām apannajīvikaḥ .

alampūrvaḥ .

alam jīvikāyāḥ alamjīvikaḥ .

gatisamāsa .

niṣkauśāmbiḥ nirvārāṇasiḥ .

pūrvapadasya ca .

pūrvapadasya ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

mayūrīkukkuṭau .

yadi punaḥ yathājātīyakam parasya liṅgam tathājātīyakam samāsāt anyat atidiśyeta .

samāsāt anyat liṅgam iti cet aśvavaḍavayoḥ ṭāblugvacanam .

samāsāt anyat liṅgam iti cet aśvavaḍavayoḥ ṭāpaḥ luk vaktavyaḥ .

aśvavaḍavau .

nipātanāt siddham .

nipātanāt siddham etat .

kim nipātanam .

āśvavaḍavapūrvāpara iti .

upasarjanahrasvatvam vā .

atha vā upasarjanasya iti hrasvatvam bhaviṣyati .

iha api tarhi prāpnoti .

kukkuṭamayūryau .

astu .

paravat liṅgam iti śabdaśabdārthau .

paravat liṅgam iti śabdaśabdārthau atidiśyete .

tatra aupadeśikasya hrasvatvam ātideśikasya śravaṇam bhaviṣyati .

idam tarhi .

dattā ca kārīṣagandhyā ca dattākārīṣagandhye dattā ca gārgyāyaṇī dattāgārgyāyaṇyau .

dvau ṣyaṅau dvau ṣphau ca prāpnutaḥ .

stām .pūmvadbhāvena ekasya nivṛttiḥ bhaviṣyati .

idam tarhi .

dattā ca yuvatiḥ ca dattāyuvatī .

dvau tiśabdau prāpnutaḥ .

tasmāt na etat śakyam vaktum śabdaśabdārthau atidiśyete iti .

nanu ca uktam samāsāt anyat liṅgam iti cet aśvavaḍavayoḥ ṭāblugvacanam iti .

parihṛtam etat : nipātanāt siddham iti .

atha vā na evam vijñāyate parasya eva paravat iti .

katham tarhi .

parasya iva paravat iti .

yathājātīyakam parasya liṅgam tathājātīyakam samāsasya atidiśyate .

atha pūrvapadasya na pratiṣidhyate prāptādiṣu katham .

prāptādiṣu ca ekadeśigrahaṇāt siddham .

dvandvaikadeśinoḥ iti vakṣyāmi .

tat ekadeśigrahaṇam kartavyam .

na kartavyam .

ekadeśisamāsaḥ na ārapsyate .

katham ardhapippalī iti .

samānādhikaraṇasamāsaḥ bhaviṣyati .

ardham ca sā pippalī ca ardhapippalī iti .

na sidhyati .

paratvāt ṣaṣṭhīsamāsaḥ prāpnoti .

adya punaḥ ayam ekadeśisamāsaḥ ārabhyamāṇaḥ ṣaṣṭhīsamāsam bādhate .

iṣyate ca ṣaṣṭhīsamāsaḥ api .

tat yathā .

apūpārdham mayā bhakṣitam .

grāmārdham mayā labdham iti .

evam pippalyardham iti bhavitavyam .

katham ardhapippalī iti .

samānādhikaraṇaḥ bhaviṣyati .