kṛdgrahaṇam kimartham .
iha mā bhūt .
pacati odanam devadattaḥ iti .
kartṛkarmaṇoḥ ṣaṣṭhīvidhāne kṛdgrahaṇānarthakyam lapratiṣedhāt .
kartṛkarmaṇoḥ ṣaṣṭhīvidhāne kṛdgrahaṇam anarthakam .
kim kāraṇam .
lapratiṣedhāt .
pratiṣidhyate tatra ṣaṣthī laprayoge na iti .
tasya karmakartrartham tarhi kṛdgrahaṇam kartavyam .
kṛtaḥ ye kartṛkarmaṇī tatra yathā syāt .
anyasya ye kartṛkarmaṇī tatra mā bhūt iti .
na etat asti prayojanam .
dhātoḥ hi dvaye pratyayāḥ vidhīyante tiṅaḥ ca kṛtaḥ ca .
tatra kṛtprayoge iṣyate tiṅprayoge pratiṣidhyate .
na brūmaḥ ihārtham tasya karmakartrartham kṛdgrahaṇam kartavyam iti .
kim tarhi .
uttarārtham .
avyayaprayoge na iti ṣaṣṭhyāḥ pratiṣedham vakṣyati .
saḥ kṛtaḥ avyayasya ye kartṛkarmaṇī tatra yathā syāt .
akṛtaḥ avyayasya ye kartṛkarmaṇī tatra mā bhūt iti .
uccaiḥ kaṭānām sraṣṭā iti .
tasya karmakartrartham iti cet pratiṣedhe api tadantakarmakartṛtvāt siddham .
kṛtaḥ ete kartṛkarmaṇī na avyayasya .
adhikaraṇam atra avyayam .
idam tarhi prayojanam .
ubhayaprāptau karmaṇi ṣaṣṭhyāḥ pratiṣedham vakṣyati .
saḥ kṛtaḥ ye kartṛkarmaṇī tatra yathā syāt .
kṛtoḥ ye kartṛkarmaṇī tatra mā bhūt iti .
āścaryam idam vṛttam odanasya ca nāma pākaḥ brāhmaṇānām ca prādurbhāvaḥ iti .
atha kriyamāṇe api kṛdgrahaṇe kasmāt eva atra na bhavati .
ubhayaprāptau iti na evam vijñāyate ubhayoḥ prāptiḥ ubhayaprāptiḥ ubhayaprāptau iti .
katham tarhi .
ubhayoḥ prāptiḥ yasmin kṛti saḥ ayam ubhayaprāptiḥ kṛt ubhayaprāptau iti .
atha vā kṛtaḥ ye kartṛkarmaṇī tatra yathā syāt .
taddhitasya ye kartṛkarmaṇī tatra mā bhūt iti .
kṛtapūrvī kaṭam .
bhuktapūrvī odanam iti .
nanu ca vākyena eva anena na bhavitavyam .
dvitīyayā tāvat na bhavitavyam .
kim kāraṇam .
ktena abhihitam karma iti kṛtvā .
inipratyayena ca api na utpattavyam .
kim kāraṇam .
asāmarthyāt .
katham asamārthyam .
sāpekṣam asamartham bhavati iti .
yat tāvat ucyate dvitīyayā tāvat na bhavitavyam .
kim kāraṇam .
ktena abhihitam karma iti kṛtvā iti .
yaḥ asau kṛtakaṭayoḥ abhisaṃbandhaḥ saḥ utpanne pratyaye nivartate .
asti ca karoteḥ kaṭena sāmarthyam iti kṛtvā dvitīyā bhaviṣyati .
yat api ucyate inipratyayena ca api na utpattavyam .
kim kāraṇam .
asāmarthyāt .
katham asamārthyam .
sāpekṣam asamartham bhavati iti .
na idam ubhayam yugapat bhavati vākyam ca pratyayaḥ ca .
yadā vākyam na tadā pratyayaḥ .
yadā pratyayaḥ sāmānyena tadā vṛttiḥ .
tatra avaśyaṃ viśeṣārthinā viśeṣaḥ anuprayoktavyaḥ .
kṛtapūrvī .
kim .
kaṭam .
bhuktapūrvī .
kim .
odanam iti .
atha vā idam prayojanam kartṛbhūtapūrvamātrāt api ṣaṣṭhīyathā syāt .
bhedikā devadattasya yajñadattasya kāṣṭhānām iti .