Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 2 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 2.2.36
niṣṭhā
Aṣṭādhyāyī 2.2.36
Vṛtti Patañjali

niṣṭhāyāḥ pūrvanipāte jātikālasukhādibhyaḥ paravacanam .

niṣṭhāyāḥ pūrvanipāte jātikālasukhādibhyaḥ parā niṣṭhā bhavati iti vaktavyam .

śārṅgajagdhī palāṇḍubhakṣitī māsajātā saṃvatsarajātā sukhajātā duḥkhajātā .

na vā uttarapadasya antodāttavacanam jñāpakam parabhāvasya .

na vā vaktavyam .

kim kāraṇam .

uttarapadasya antodāttavacanam jñāpakam parabhāvasya .

yat ayam jātikālasukhādibhyaḥ parasyāḥ niṣṭhāyāḥ uttarapadasya antodāttatvam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ parā atra niṣṭhā bhavati iti .

pratiṣedhe tu pūrvanipātaprasaṅgaḥ tasmāt rājadantādiṣu pāṭhaḥ .

pratiṣedhe tu pūrvanipātaḥ prāpnoti .

akṛtamitapratipannāḥ iti .

tasmāt rājadantādiṣu pāṭhaḥ kartavyaḥ .

na kartavyaḥ .

atra api pratiṣedhavacanam jñāpakam parā niṣṭhā bhavati iti .

praharaṇārthebhyaḥ ca .

praharaṇārthebhyaḥ ca pare niṣṭhāsaptamyau bhavataḥ iti vaktavyam .

asyudyataḥ musalodyataḥ asipāṇiḥ daṇḍapāṇiḥ .

dvandve ghi ajādyantam vipratiṣedhena .

dvandve ghi iti asmāt ajādyantam iti etat bhavati vipratiṣedhena .

dvandve ghi iti asya avakāśaḥ paṭuguptau .

ajādyadantam iti asya avakāśaḥ uṣṭrakharau .

iha ubhayam prāpnoti indrāgnī .

ajādyadantam iti etat bhavati vipratiṣedhena .

ubhābhyām alpāctaram .

ubhābhyām alpāctaram iti etat bhavati .

dvandve ghi iti asya avakāśaḥ paṭuguptau .

alpāctaram iti asya avakāśaḥ vāgdṛṣadau .

iha ubhayam prāpnoti vāgagnī .

alpāctaram iti etat bhavati vipratiṣedhena .

ajādyadantam iti asya avakāśaḥ uṣṭrakharau .

alpāctaram iti asya avakāśaḥ saḥ eva .

iha ubhayam prāpnoti vāgindrau .

alpāctaram iti etat bhavati vipratiṣedhena .