tatkṛtārthena iti kimartham .
dadhnā paṭuḥ ghṛtena paṭuḥ .
na etat asti .
asāmarthyāt atra na bhaviṣyati .
katham asāmarthyam .
sāpekṣam asamartham bhavati iti .
na hi dadhnaḥ paṭunā sāmarthyam .
kena tarhi .
bhujinā .
dadhnā bhuṅkte paṭuḥ iti .
iha api tarhi na prāpnoti .
śaṅkulākhaṇḍaḥ kirikāṇaḥ iti .
atra api na śaṅkulāyāḥ khaṇḍena sāmarthyam .
kena tarhi .
karotinā .
śaṅkulayā kṛtaḥ khaṇḍaḥ iti .
vacanāt bhaviṣyati .
iha api vacanāt bhaviṣyati dadhnā paṭuḥ ghṛtena paṭuḥ iti .
tasmāt tatkṛtārthagrahaṇam kartavyam .
guṇavacanena iti kimartham .
gobhiḥ vapāvān dhānyena dhanavān .
kim punaḥ iha udāharaṇam .
śaṅkulākhaṇḍaḥ devadattaḥ iti .
katham punaḥ guṇavacanena samāsaḥ ucyamānaḥ dravyavacanena syāt .
iha tṛtīyā tatkṛtārthena guṇena iti iyatā siddham .
saḥ ayam evam siddhe sati yat vacanagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam evam yathā vijñāyeta guṇam uktavatā guṇavacanena iti .
katham punaḥ ayam guṇavacanaḥ san dravyavacanaḥ sampadyate .
ārabhyate tatra matublopaḥ guṇavacanebhyaḥ matupaḥ luk iti .
tat yathā śuklaguṇaḥ śuklaḥ kṛṣṇaguṇaḥ kṛṣṇaḥ evam khaṇḍaguṇaḥ khaṇḍaḥ .
yadi evam na arthaḥ kṛtārthagrahaṇena .
bhavati hi śaṅkulāyāḥ khaṇḍena sāmarthyam .
asāmarthyāt ca atra na bhaviṣyati dadhnā paṭuḥ ghṛtena paṭuḥ iti .
tasmat na arthaḥ tatkṛtārthagrahaṇena .
tṛtīyāsamāse arthagrahaṇam anarthakam arthagatiḥ hi avacanāt .
tṛtīyāsamāse arthagrahaṇam anarthakam .
kim kāraṇam .
arthagatiḥ hi avacanāt .
antareṇa api vacanam arthagatiḥ bhaviṣyati .
nirdeśyam iti cet tṛtīyārthanirdeśaḥ api .
atha evam api nirdeśaḥ kartavyaḥ iti cet tṛtīyārthanirdeśaḥ api kartavyaḥ syāt .
tṛtīyā tadarthakṛtārthena iti vaktavyam .
tat tarhi vaktavyam .
na vaktavyam .
na ayam arthanirdeśaḥ .
kim tarhi .
yogāṅgam idam nirdiśyate .
sati ca yogāṅge yogavibhāgaḥ kariṣyate .
tṛtīyā tatkṛtena guṇavacanena samasyate .
tataḥ arthena .
arthaśabdena ca tṛtīyā samasyate .
dhānyāṛthaḥ vasanārthaḥ .
pūrvasadṛśasamonārtha iti arthagrahaṇam na kartavyam bhavati .