prathamamadhyamottamasañjñāyām ātmanepadagrahaṇam samasaṅkhyārtham .
prathamamadhyamottamasañjñāyām ātmanepadagrahaṇam kartavyam .
ātmanepadānām ca prathamamadhyamottamasañjñāḥ bhavanti iti vaktavyam .
kim prayojanam .
samasaṅkhyārtham .
saṅkhyātānudeśaḥ yathā syāt .
akriyamāṇe hi ātmanepadagrahaṇe tisraḥ sañjñāḥ ṣaṭ sañjñinaḥ .
vaiṣamyāt saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
kriyamāṇe api ca ātmanepadagrahaṇe
ānupūrvyavacanam ca .
ānupūrvyavacanam ca kartavyam .
akriyamaṇe hi kasya cit eva trikasya prathamasañjñā syāt kasya cit eva madhyamasañjñā kasya cit eva uttamasañjñā .
na vaikaśeṣanirdeśāt .
yat tāvat ucyate ātmanepadagrahaṇam kartavyam samasaṅkhyārtham iti .
tat na kartavyam .
sañjñāḥ api ṣat eva nirdiśyante .
katham .
ekaśeṣanirdesāt .
ekaśeṣanirdeśaḥ ayam .
atha etasmin ekaśeṣanirdeśe sati kim ayam kṛtaikaśeṣāṇām dvandvaḥ .
prathamaḥ ca prathamaḥ ca prathamau madhyamaḥ ca madhyamaḥ ca madhyamau uttamaḥ ca uttamaḥ ca uttamau prathamau ca madhyamau ca uttamau ca prathamamadhyamottamāḥ iti .
āhosvit kṛtadvandvānām ekaśeṣaḥ .
prathamau ca madhyamaḥ ca uttamaḥ ca prathamamadhyamottamāḥ .
prathamamadhyamotttamāḥ ca prathamamadhyamottamāḥ ca prathamamadhyamottamāḥ iti .
kim ca ataḥ .
yadi kṛtaikeśeṣāṇām dvandvaḥ prathamamadhyamayoḥ prathamasañjñā prāpnoti .
uttamaprathamayoḥ madhyamasañjñā prāpnoti .
madhyamottamayoḥ uttamasañjñā prāpnoti .
atha kṛtadvandvānāmekaśeṣo na doṣaḥ bhavati .
yathā na doṣaḥ tathā astu .
kim punaḥ atra nyāyyam .
ubhayam iti āha .
ubhayam hi dṛśyate .
tat yathā .
bahu śaktikiṭakam bahūni śaktikiṭakāni bahu sthālīpiṭharam bahūni sthālīpiṭharāṇi .
yat api ucyate kriyamāṇe api ātmanepadagrahaṇe ānurpūrvyavacanam kartavyam iti .
na kartavyam .
lokataḥ etat siddham .
tat yathā loke vihavyasya dvābhyām dvābhyām agniḥ upstheyaḥ iti .
na ca ucyate ānupūrvyeṇa iti ānupūrvyeṇa ca upasthīyata iti .