Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.4.27
vāraṇa-arthānām īpsitaḥ
Aṣṭādhyāyī 1.4.27
Vṛtti Patañjali

kim udāharaṇam .

māṣebhyaḥ gāḥ vārayati .

bhaved yasya māṣāḥ na gāvaḥ tasya māṣāḥ īpsitāḥ syuḥ .

yasya tu khalu gāvaḥ na māṣāḥ katham tasya māṣāḥ īpsitāḥ syuḥ .

tasya api māṣāḥ eva īpsitāḥ .

ātaḥ ca īpsitāḥ yavebhyḥ gāḥ vārayati .

iha kūpāt andham vārayati iti kūpe apādānasañjñā na prāpnoti .

na hi tasya kūpaḥ īpsitaḥ .

kaḥ tarhi .

andhaḥ .

tasya api kūpaḥ eva īpsitaḥ .

paśyati ayam andhaḥ kūpam mā prāpat iti .

atha vā yathā eva asya anyatra apaśyataḥ īpsā evam kūpe api .

iha agneḥ māṇavakam vārayati iti māṇavake apādānasañjñā prāpnoti .

karmasañjñātra bādhikā bhaviṣyati .

agnau api tarhi bādhikā syāt .

tasmāt vaktavyam karmaṇaḥ yat īpsitam iti īpsitepsitam iti vā .

vāraṇartheṣu karmagrahaṇānarthakyam kartuḥ īpsitatamam karma iti vacanāt .

vāraṇārtheṣu karmagrahaṇam anarthakam .

kim kāraṇam .

kartuḥ īpsitatamam karma iti vacanāt .

kartuḥ īpsitatamam karma iti eva siddham .

ayam api yogaḥ śakyaḥ avaktum .

katham māṣebhyaḥ gāḥ vārayati iti .

paśyati ayam yadi imāḥ gāvaḥ tatra gacchanti dhruvam sasyavināśaḥ sasyavināśe adharmaḥ ca eva rājabhayam ca .

saḥ buddhyā samprāpya nivartate .

tatra dhruvam apāye apādānam iti eva siddham .