ayam api yogaḥ śakyaḥ avaktum .

katham .

tyadādīnām sāmānyārthatvāt .

tyadādīnām sāmānyam arthaḥ .

ātaḥ ca sāmānyam .

devadatte api hi saḥ iti etat bhavati yajñadatte api .

tyadādīnām sāmānyārthatvāt śeṣaḥ bhaviṣyati .

idam tarhi prayojanam : parasya śeṣam vakṣyāmi iti .

parasya ca ubhayavācitvāt .

ubhayavāci param .

pūrvaśeṣadarśanāt ca .

pūrvasya khalu api śeṣaḥ dṛśyate : saḥ ca yaḥ ca tau ānaya , yau ānaya iti .

idam tarhi prayojanam :dvandvaḥ mā bhūt iti .

etat api na asti prayojanam .

sāmānyaviśeṣavācinoḥ ca dvandvābhāvāt siddham .

sāmānyaviśeṣavācinoḥ ca dvandvaḥ na bhavati iti vaktavyam .

yadi sāmānyaviśeṣavācinoḥ dvandvaḥ na bhavati iti ucyate śūdrābhīram , gobalīvardam , tṛṇolapam iti na sidhyati .

na eṣaḥ doṣaḥ .

iha tāvat śūdrābhīram iti : ābhīrāḥ jātyantarāṇi .

gobalīvardam iti : gāvaḥ utkālitapuṃskāḥ vāhāya ca vikrayāya ca .

striyaḥ eva avaśiṣyante .

tṛṇolapam iti : apām ulapam iti nāmadheyam .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

sāmānyena uktatvāt viśeṣasya prayogaḥ na bhaviṣyati .

sāmānyena uktatvāt tasya arthasya viśeṣasya prayogeṇa na bhavitavyam .

kim kāraṇam .

uktārthānām aprayogaḥ iti .

na tarhi idānīm idam bhavati : tam brāhmaṇam ānaya gārgyam iti .

bhavati yadā niyogataḥ tasya eva ānayanam bhavati .

evam tarhi yena eva khalu api hetunā etat vākyam bhavati tam brāhmaṇam ānaya gārgyam iti tena eva hetunā vṛttiḥ api prāpnoti .

tasmāt sāmānyaviśeṣavācinoḥ dvandvaḥ na bhavati iti vaktavyam .