prātipadikagrahaṇam kimartham .
napuṃsakahrasvatve prātipadikagrahaṇam tibnivṛttyartham .
napuṃsakahrasvatve prātipadikagrahaṇam kriyate tibnivṛttyartham .
tibantasya hrasvatvam mā bhūt : kāṇḍe kuḍye .
ramate brāhmaṇakulam .
avyayapratiṣedhaḥ .
avyayānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : doṣā brāhmaṇakulam divā brāhmaṇakulam iti .
saḥ tarhi vaktavyaḥ .
na vaktavyaḥ .
na atra avyayam napuṃsake vartate .
kim tarhi .
adhikaraṇam atra avyayam napuṃsakasya .
iha tarhi prāpnoti : kāṇḍībhūtam vṛṣalakulam , kuḍyībhūtam vṛṣalakulam iti .
na vā liṅgābhāvāt .
na vā vaktavyam .
kim kāraṇam .
liṅgābhāvāt .
aliṅgam avyayam .
kim punaḥ ayam avyayasya eva parihāraḥ āhosvit tibantasya api .
tibantasya api iti āha .
katham .
avyayam hi kim cit vibhaktyarthapradhānam kim cit kriyāpradhānam .
uccaiḥ, nīcaiḥ iti vibhaktyarthapradhānam , hiruk pṛthak iti kriyāpradhānam .
tibantam ca api kim cit vibhaktyarthapradhānam kim cit kriyāpradhānam .
kāṇḍe kuḍye* iti vibhaktarthyapradhānam , ramate brāhmaṇakulam iti kriyāpradhānam .
na ca etayoḥ arthayoḥ liṅgasaṅkhyābhyām yogaḥ asti .
avaśyam ca etat evam vijñeyam .
kriyamāṇe api hi prātipadikagrahaṇe iha prasajyeta : kāṇḍe kuḍye .
dve hi atra prātipadikasañjñe avayavasya api samudāyasya api .
gṛhyate ca prātipadikāprātipadikayoḥ ekādeśaḥ prātipadikagrahaṇena .
tasmāt ubhābhyām api vaktavyam syāt : hrasvaḥ napuṃsake yat tasya iti .
kim ca napuṃsake .
napuṃsakam yasya guṇaḥ .
kasya ca napuṃsakam guṇaḥ .
prātipadikasya .