na seṭ iti kṛte akittve .
na seṭ iti eva siddham .
na arthaḥ ktvāgrahaṇena .
niṣṭhāyam api tarhi prāpnoti : gudhitaḥ gudhitavān iti .
niṣṭhāyām avadhāraṇāt .
niṣṭhāyām avadhāraṇāt na bhaviṣyati .
kim avadhāraṇam .
niṣṭhā śīṅsvidimidikṣvididhṛṣaḥ iti .
parokṣāyām tarhi prāpnoti .
kim ca syāt .
papiva papima : kṅiti iti ākāralopaḥ na syāt .
mā bhūt evam .
iṭi iti evam bhaviṣyati .
idam tarhi : jagmiva jaghniva .
kṅiti iti upadhālopaḥ na syāt .
jñāpakāt na parokṣāyām .
jñāpakāt parokṣāyām na bhaviṣyati .
kim jñāpakam .
sani jhalgrahaṇam viduḥ .
yat ayam ikaḥ jhal iti jhalgrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ aupadeśikasya kittvasya pratiṣedhaḥ na ātideśikasya iti .
katham kṛtvā jñāpakam .
jhalgrahaṇasya etat prayojanam : iha mā bhūt : śiśayiṣate iti .
yadi ca atra ātideśikasya kittvasya pratiṣedhaḥ syāt jhalgrahaṇam anarthakam syāt .
astu atra kittvam .
na seṭ iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .
paśyati tu ācāryaḥ aupadeśikasya kittvasya pratiṣedhaḥ na ātideśikasya iti .
tataḥ jhalgrahaṇam karoti .
na etat asti prayojanam .
uttarārtham etat syāt .
sthāghvoḥ it ca jhalādau yathā syāt .
iha mā bhūt : upāsthāyiṣātām upāsthāyiṣata .
ittvam kitsanniyogena .
kitsanniyogena ittvam ucyate .
tena asati kittve ittvam na bhaviṣyati .
reṇa tulyam sudhīvani .
tat yathā sudhīvā supīvā : ṅīpsanniyogena raḥ ucyamānaḥ asati ṅīpi na bhavati .
atha vā astu atra ittvam .
kā rūpasiddhiḥ .
vṛddhau kṛtāyām āyādeśaḥ bhaviṣyati .
vasvartham .
vasvartham tarhi ktvāgrahaṇam kartavyam .
vasau hi aupadeśikam kittvam .
kim ca syāt .
papivān papimān : kṅiti iti ākāralopaḥ na syāt .
mā bhūt evam .
iṭi iti evam bhaviṣyati .
idam tarhi : jagmivān , jaghnivān : kṅiti iti upadhālopaḥ na syāt .
kidatīdeśāt .
astu atra aupadeśikasya kittvasya pratiṣedhaḥ .
ātideśikasya kittvam bhaviṣyati .
yatra tarhi tat pratiṣidhyate : añjeḥ ājivān iti .
evam tarhi chāndasḥ kvasuḥ liṭ ca chandasi sārvadhātukam api bhavati .
tatra sārvadhātukam apit ṅit bhavati iti ṅiti upadhālopaḥ bhaviṣyati .
nigṛhītiḥ .
nigṛhītiḥ prayojanam .
idam tarhi prayojanam : iha mā bhūt : nigṛhītiḥ , upasannihitiḥ , nikucitiḥ .
tat tarhi ktvāgrahaṇam kartavyam .
na kartavyam .
ktvā ca vigrahāt .
upariṣṭāt yogavibhāgaḥ kariṣyate : na seṭ niṣṭhā śīṅsvidimidikṣvididhṛṣaḥ .
mṛṣaḥ titikṣāyām .
udupadhāt bhāvādikarmaṇoḥ anyatarasyām .
tataḥ pūṅaḥ .
pūṅaḥ niṣṭhā seṭ na kit bhavati .
tataḥ ktvā .
ktvā ca seṭ na kit bhavati .
pūṅ iti nivṛttam .
na seṭ iti kṛte akittve niṣṭhāyām avadhāraṇāt |
jñāpakāt na parokṣāyām sani jhalgrahaṇam viduḥ ||
ittvam kitsanniyogena reṇa tulyam sudhīvani |
vasvartham kidatīdeśāt nigṛhītiḥ ktvā ca vigrahāt ||