Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.73.1
vṛddhiryasyācāmādistad vṛddham
Aṣṭādhyāyī 1.1.73
Vṛtti Patañjali

vṛddhigrahaṇam kimartham. yasya acām ādiḥ tat vṛddham iti iyati ucyamāne dāttāḥ , rākṣitāḥ atra api prasajyeta .

vṛddhigrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .

atha yasyagrahaṇam kimartham .

yasya iti vyapadeśāya .

atha ajgrahaṇam kimartham .

vṛddhiḥ yasya ādiḥ tat vṛddham iti iyati ucyamāne iha eva syāt : aitikāyanīyāḥ , aupagavīyāḥ .

iha na syāt : gārgīyāḥ , vātsīyāḥ iti .

ajgrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .

atha ādigrahaṇam kimartham .

vṛddhiḥ yasya acām tat vṛddham iti iyati ucyamāne sabhāsannayane bhavaḥ sābhasannayanaḥ iti atra prasajyeta .

ādigrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .

vṛddhasañjñāyām ajasanniveśāt anāditvam .

vṛddhasañjñāyām ajasanniveśāt ādiḥ iti etat na upapadyate .

na hi acām sanniveśaḥ asti .

nanu ca evam vijñāyate : ac eva ādiḥ ajādiḥ .

na evam śakyam .

iha eva prasajyeta : aupagavīyāḥ .

iha na syāt : gārgīyāḥ iti .

ekāntāditvam tarhi vijñāyate .

ekāntāditve ca sarvaprasaṅgaḥ .

iha api prasajyeta : sabhāsannayane bhavaḥ sābhasannayanaḥ iti .

siddham ajākṛtinirdeśāt .

siddham etat .

katham .

ajākṛtiḥ nirdiśyate .

evam api vyañjanaiḥ vyavahitatvāt na prāpnoti .

vyañjanasya avidyamānatvam yathā anyatra .

vyañjanasya avidyamānavadbhāvaḥ vaktavyaḥ yathā anyatra api bhavati vyañjanasya avidyamānavadbhāvaḥ .

kva anyatra .

svare .