kimartham idam udyate .
guṇavṛddhī mā bhūtām iti : ādīdhyanam ādīdhyakaḥ , āvevyanam āvevyakaḥ iti .
ayam yogaḥ śakyaḥ akartum .
katham .
dīdhīvevyoḥ chandoviṣayatvāt dṛṣṭānuvidhitvāt ca chandasaḥ adīdhet adīdhayuḥ iti ca guṇadarśanāt apratiṣedhaḥ .
dīdhīvevyoḥ chandoviṣayatvāt .
dīdhīvevyau chandoviṣayau .
dṛṣṭānuvidhitvāt ca chandasaḥ .
dṛṣṭānuvidhiḥ ca chandasi bhavati .
adīdhet , adīdhayuḥ iti ca guṇadarśanāt apratiṣedhaḥ .
anarthakaḥ pratiṣedhaḥ apratiṣedhaḥ .
prajapatiḥ vai yat kim cana manasā adīdhet .
hotraya vṛtaḥ kṛpayan adīdhet .
adīdhayuḥ dāśarājñe vṛtasaḥ .
bhavet idam yuktam udāharaṇam : adīdhet iti .
idam tu ayuktam : adīdhayuḥ iti .
ayam jusi guṇaḥ pratiṣedhaviṣaye [pratiṣedhaviṣayaḥ] ārabhyate .
saḥ yathā eva kṅiti na iti etam pratiṣedham bādhate evam imam api bādhate .
na eṣaḥ doṣaḥ .
jusi guṇaḥ pratiṣedhaviṣaye ārabhyamāṇaḥ tulyajātīyam pratiṣedham bādhate .
kaḥ ca tulyajātīyaḥ pratiṣedhaḥ .
yaḥ pratyayāśrayaḥ .
prakṛtyāśrayaḥ ca ayam .
atha vā yena na aprāpte tasya bādhanam bhavati .
na ca aprāpte kṅiti na iti etasmin pratiṣedhe jusi guṇaḥ ārabhyate .
asmin punaḥ prāpte ca aprāpte ca .
yadi tarhi ayam yogaḥ na ārabhyate katham dīdhyat iti .
dīdhyat iti śyanvyatyayena .
dīdhyat iti śyan eṣaḥ vyatyayena bhaviṣyati .
iṭaḥ ca api grahaṇam śakyam akartum .
katham akaṇiṣam araṇiṣam , kaṇitā śvaḥ , raṇitā śvaḥ iti .
ārdhadhātukasya iṭ valādeḥ iti atra iṭ iti vartamāne punaḥ iḍgrahaṇasya prayojanam iṭ eva yathā syāt yat anyat prāpnoti tat mā bhūt iti .
kim ca anyat prāpnoti .
guṇaḥ .
yadi niyamaḥ kriyate pipaṭhiṣateḥ apratyayaḥ pipaṭḥīḥ : dīrghatvam na prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
āṅgam yat kāryam tat niyamyate .
na ca etat āṅgam .
atha vā asiddham dīrghatvam .
tasya asiddhatvāt niyamaḥ na bhaviṣyati